फुकेत-दिल्ली एअर इंडिया विमानाच्या पायलटची ड्रग टेस्ट पॉझिटिव्ह? गांजा सेवनाचा संशय; अंतिम अहवालाची प्रतीक्षा

फुकेतहून दिल्लीला येणाऱ्या एअर इंडियाच्या विमानाला ४ ऑगस्ट रोजी हवेत अचानक जोरदार टर्ब्युलन्सचा सामना करावा लागला होता. या घटनेत विमानातील अनेक प्रवासी आणि केबिन क्रू सदस्य जखमी झाले होते. आता या प्रकरणाच्या तपासादरम्यान विमानाच्या कॅप्टनच्या अमली पदार्थ सेवनासंदर्भातील चाचणीबाबत महत्त्वाची माहिती समोर आली आहे. सूत्रांच्या माहितीनुसार, कॅप्टनच्या नमुन्यात गांजा अर्थात मारिजुआना या सायकोॲक्टिव्ह पदार्थाच्या सेवनाचे संकेत आढळले आहेत. मात्र, या दाव्याला अद्याप अधिकृत दुजोरा मिळालेला नाही. त्यामुळे अंतिम पुष्टीकरण चाचणीचा अहवाल समोर येईपर्यंत या प्रकरणाबाबत कोणताही निष्कर्ष काढणे घाईचे ठरणार आहे.

फुकेत-दिल्ली विमानात नेमकं काय घडलं?

४ ऑगस्ट रोजी फुकेतहून दिल्लीकडे रवाना झालेले एअर इंडियाचे AI 2379 हे एअरबस A320 विमान प्रवासादरम्यान अचानक तीव्र टर्ब्युलन्समध्ये सापडले. हवेत जोरदार धक्के बसल्यामुळे विमानाची उंची सुमारे ३०० फूटांनी कमी झाल्याची माहिती समोर आली होती.

या घटनेमुळे विमानातील प्रवाशांमध्ये काही काळ घबराट निर्माण झाली. अचानक झालेल्या हालचालींमुळे किमान २० प्रवासी आणि चार केबिन क्रू सदस्य जखमी झाले. घटनेनंतर विमान वाहतूक यंत्रणेकडून याची गंभीर दखल घेण्यात आली आणि संबंधित विमानाच्या वैमानिकांची नियमानुसार अमली पदार्थ सेवनासंदर्भातील तपासणी करण्यात आली.

कॅप्टनच्या चाचणीचा निकाल संशयास्पद

या घटनेनंतर विमानातील दोन्ही वैमानिकांची सायकोॲक्टिव्ह पदार्थ सेवनाची तपासणी करण्यात आली. नागरी विमान वाहतूक मंत्रालयाने ९ ऑगस्ट रोजी दिलेल्या माहितीनुसार, विमानाच्या कॅप्टनच्या प्राथमिक स्क्रीनिंग चाचणीचा निकाल असा होता की त्यासाठी पुढील पुष्टीकरण चाचणी करणे आवश्यक होते.

यानंतर संबंधित नमुने अधिकृत प्रयोगशाळेत पुढील विश्लेषणासाठी पाठवण्यात आले. अंतिम अहवालाची प्रतीक्षा असल्याचे मंत्रालयाने स्पष्ट केले होते.

दरम्यान, आता सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, या नमुन्याच्या तपासणीत गांजा किंवा मारिजुआना सेवनाचे संकेत मिळाल्याचे सांगितले जात आहे. मात्र, हा दावा अद्याप अधिकृतपणे मान्य करण्यात आलेला नाही.

एएआयबीकडून सावधगिरीचा इशारा

विमान अपघात तपास ब्युरो अर्थात एएआयबीकडून या संपूर्ण घटनेचा तपास सुरू आहे. तपास यंत्रणेने अपूर्ण किंवा पडताळणी न झालेल्या माहितीच्या आधारे कोणतेही निष्कर्ष काढू नयेत, असे आवाहन केले आहे.

एएआयबीच्या तपासात विमानाशी संबंधित तांत्रिक बाबी, विमानाच्या विविध प्रणाली, उड्डाणादरम्यान नोंदवला गेलेला डेटा, संचालन आणि देखभालीशी संबंधित कागदपत्रे, वैद्यकीय माहिती तसेच संबंधित व्यक्तींची निवेदने आणि मुलाखती यांचा समावेश आहे.

तपासादरम्यान गोळा करण्यात आलेली काही माहिती ही नियमानुसार संरक्षित आणि गोपनीय असल्याने तिचा अनधिकृत वापर किंवा अपूर्ण स्वरूपात प्रसार टाळणे आवश्यक असल्याचेही स्पष्ट करण्यात आले आहे.

'नॉन-निगेटिव्ह' म्हणजे थेट पॉझिटिव्ह नाही

विमान वाहतूक क्षेत्रातील तज्ज्ञ आणि वैमानिक संघटनांनी या प्रकरणात महत्त्वाची सावधगिरी बाळगण्याचे आवाहन केले आहे. प्राथमिक ड्रग स्क्रीनिंगमध्ये 'नॉन-निगेटिव्ह' निकाल आल्यास त्याचा अर्थ संबंधित व्यक्तीने निश्चितपणे अमली पदार्थाचे सेवन केले आहे, असा थेट निष्कर्ष काढता येत नाही.

प्राथमिक तपासणीनंतर पुष्टीकरण चाचणी केली जाते. काही औषधे, वैद्यकीय उपचार तसेच आहारातील विशिष्ट सप्लिमेंट्समुळे प्राथमिक चाचणीच्या निकालावर परिणाम होण्याची शक्यता असू शकते. त्यामुळे प्रयोगशाळेतील अंतिम आणि पुष्टीकरणात्मक विश्लेषणाला विशेष महत्त्व आहे.

पायलट संघटनांनी काय म्हटलं?

एअरलाइन पायलट्स असोसिएशन ऑफ इंडियाचे अध्यक्ष कॅप्टन सॅम थॉमस यांनी सांगितले की, उड्डाणानंतर होणाऱ्या ड्रग स्क्रीनिंगच्या निकालावर काही नियमित औषधे आणि डायटरी सप्लिमेंट्सचा परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे वैमानिकांना अशा बाबींविषयी वेळोवेळी जागरूक केले जाते.

फेडरेशन ऑफ इंडियन पायलट्सचे अध्यक्ष कॅप्टन सी. एस. रंधावा यांनीही अधिकृत अहवाल समोर येईपर्यंत या प्रकरणावर भाष्य करण्यास नकार दिला आहे. त्यांच्या मते, विमान कंपनीने चाचणीचा अंतिम निकाल अधिकृतपणे जाहीर केलेला नसल्याने केवळ माध्यमांमधून समोर आलेल्या दाव्यांच्या आधारे निष्कर्ष काढणे योग्य ठरणार नाही.

त्यांनी स्पष्ट केले की, अधिकृत दुजोरा मिळाल्यानंतरच या प्रकरणातील पुढील परिस्थिती स्पष्ट होऊ शकते.

पायलटला कर्तव्यावरून हटवले

या घटनेनंतर संबंधित विमान कर्मचाऱ्यांना तपास पूर्ण होईपर्यंत रोस्टरमधून बाजूला ठेवण्यात आले आहे. नागरी विमान वाहतूक महासंचालनालय अर्थात डीजीसीएने या प्रकरणाची दखल घेत संबंधित कर्मचाऱ्यांना उड्डाणाच्या कर्तव्यापासून दूर ठेवण्याचा निर्णय घेतला.

यामुळे अंतिम तपास अहवाल येईपर्यंत संबंधित वैमानिक पुन्हा विमान उडवणार नाही, अशी स्थिती आहे.

चाचणी पॉझिटिव्ह ठरल्यास काय होऊ शकतं?

जर पुष्टीकरण चाचणीत संबंधित वैमानिकाच्या नमुन्यात अमली पदार्थ सेवनाची अधिकृतपणे पुष्टी झाली, तर त्याच्यावर नियमानुसार कठोर कारवाई होण्याची शक्यता आहे. यामध्ये प्रशासकीय किंवा दंडात्मक कारवाईसोबत वैमानिकाच्या परवान्यावरही परिणाम होऊ शकतो.

कॅप्टन सी. एस. रंधावा यांच्या मते, अंतिम चाचणी पॉझिटिव्ह ठरल्यास वैमानिकाचा परवाना रद्द होण्यासारखी कारवाईदेखील संभाव्य परिणामांपैकी एक असू शकते. मात्र, प्रत्यक्ष कारवाई संबंधित नियम, अंतिम वैद्यकीय अहवाल आणि तपासाच्या निष्कर्षांवर अवलंबून असेल.

अंतिम अहवालानंतरच चित्र स्पष्ट होणार

फुकेत-दिल्ली विमानातील टर्ब्युलन्सच्या घटनेचा तपास सध्या सुरू आहे. विमानाच्या हालचालीमागील तांत्रिक कारणे, हवामानाशी संबंधित परिस्थिती, वैमानिकांचे निर्णय, वैद्यकीय बाबी आणि इतर मानवी घटकांचा तपास केला जात आहे.

दरम्यान, कॅप्टनच्या ड्रग टेस्टबाबत गांजा सेवनाचे संकेत आढळल्याची माहिती सूत्रांकडून समोर आली असली, तरी त्याला अधिकृत पुष्टी मिळालेली नाही. त्यामुळे अंतिम पुष्टीकरण चाचणीचा अहवाल आणि एएआयबी तसेच संबंधित विमान वाहतूक अधिकाऱ्यांचा अधिकृत निष्कर्ष समोर येईपर्यंत या प्रकरणाकडे संशयाच्या दृष्टीनेच पाहणे आवश्यक आहे.

सध्या सर्वांचे लक्ष अंतिम प्रयोगशाळा अहवाल आणि तपासाच्या निष्कर्षांकडे लागले आहे