भारतात Apple Pay दाखल; Axis Bankच्या Visa-Mastercard क्रेडिट कार्डधारकांना सुविधा

भारतात Apple Pay दाखल; Axis Bankच्या Visa-Mastercard क्रेडिट कार्डधारकांना सुविधा

आयफोन, आयपॅड आणि Apple Watch वरून NFC आधारित कॉन्टॅक्टलेस पेमेंट; UPI व्यवहारांपेक्षा वेगळ्या पद्धतीने होणार कार्ड पेमेंट

मुंबई : दीर्घ प्रतीक्षेनंतर Apple ने भारतात आपली डिजिटल पेमेंट सेवा Apple Pay अधिकृतपणे सुरू केली आहे. भारतातील या सेवेसाठी कंपनीने सुरुवातीला Axis Bank सोबत भागीदारी केली असून, सध्या Axis Bankच्या Visa आणि Mastercard क्रेडिट कार्डधारकांना Apple Pay वापरता येणार आहे. भारतातील डिजिटल पेमेंट क्षेत्रात UPIचे मोठे वर्चस्व असताना Apple Payच्या माध्यमातून कंपनीने कार्डआधारित कॉन्टॅक्टलेस पेमेंटच्या बाजारात प्रवेश केला आहे.

Apple Payच्या मदतीने ग्राहकांना प्रत्येक वेळी प्रत्यक्ष क्रेडिट कार्ड जवळ बाळगण्याची आवश्यकता राहणार नाही. पात्र कार्ड Apple Walletमध्ये जोडून आयफोन, आयपॅड किंवा Apple Watchच्या माध्यमातून स्टोअरमध्ये, तसेच समर्थित अॅप्स आणि वेबसाइट्सवर पेमेंट करता येईल. सध्या या सेवेचा प्रारंभिक टप्पा Axis Bankच्या पात्र कार्डांपुरता मर्यादित आहे. भविष्यात इतर बँकांच्या कार्डांचाही समावेश करण्याची Appleची योजना आहे.

पेमेंट कसे करता येणार?

दुकानात कॉन्टॅक्टलेस पेमेंट करताना आयफोनच्या साइड बटणावर दोनदा क्लिक करून Face ID, Touch ID किंवा डिव्हाइस पासकोडच्या माध्यमातून ग्राहकाची ओळख निश्चित केली जाईल. त्यानंतर आयफोनचा वरचा भाग किंवा Apple Watchचा डिस्प्ले कॉन्टॅक्टलेस पेमेंट टर्मिनलजवळ नेल्यावर व्यवहार पूर्ण होईल.

यासाठी स्वतंत्रपणे कार्ड PIN किंवा प्रत्येक व्यवहारासाठी OTP टाकण्याची गरज नसते. Apple Payची रचना NFC अर्थात Near Field Communication तंत्रज्ञानावर आधारित आहे. त्यामुळे ज्या ठिकाणी कॉन्टॅक्टलेस कार्ड पेमेंट स्वीकारले जाते, तेथे Apple Pay वापरण्याची सुविधा उपलब्ध होऊ शकते.

Apple Payचा वापर केवळ प्रत्यक्ष दुकानांपुरता मर्यादित राहणार नाही. समर्थित अॅप्स आणि वेबसाइट्सवरही ग्राहकांना कार्डची माहिती प्रत्येक वेळी स्वतंत्रपणे भरावी लागू नये, यासाठी Apple Payचा पर्याय वापरता येईल. भारतात अनेक व्यापारी आणि डिजिटल प्लॅटफॉर्म या सेवेला समर्थन देण्यासाठी जोडले जात आहेत.

कार्डची माहिती सुरक्षित कशी राहणार?

Apple Payमध्ये सुरक्षा आणि गोपनीयतेवर विशेष भर देण्यात आला आहे. ग्राहकाचा प्रत्यक्ष कार्ड क्रमांक डिव्हाइसवर किंवा Appleच्या सर्व्हरवर साठवला जात नाही. त्याऐवजी कार्डसाठी एक Device Account Number तयार केला जातो. हा क्रमांक एन्क्रिप्टेड स्वरूपात डिव्हाइसमधील Secure Elementमध्ये सुरक्षित ठेवला जातो.

व्यवहाराच्या वेळी प्रत्यक्ष कार्ड क्रमांक व्यापाऱ्यास दिला जात नाही. त्याऐवजी टोकन आणि व्यवहारानुसार तयार होणारा सुरक्षा कोड वापरला जातो. त्यामुळे कार्डची मूळ माहिती व्यापाऱ्यापर्यंत पोहोचत नाही. Appleच्या मते, व्यवहाराशी संबंधित ग्राहकाची खरेदीची माहिती कंपनीकडे अशा प्रकारे साठवली जात नाही की ती थेट त्या ग्राहकाच्या ओळखीशी जोडता येईल.

कोणत्या उपकरणांवर वापरता येणार?

Apple Pay वापरण्यासाठी iPhone XR किंवा त्यानंतरची मॉडेल्स आणि संबंधित समर्थित iOS आवृत्ती आवश्यक आहे. Apple Watchमध्ये Series 6 किंवा त्यानंतरची मॉडेल्स समर्थित आहेत. Macसाठीही Apple Payचा सपोर्ट लवकरच उपलब्ध होण्याची अपेक्षा आहे.

RuPay आणि इतर बँकांचे काय?

Apple Payच्या भारतातील सुरुवातीच्या आवृत्तीत Axis Bankच्या Visa आणि Mastercard क्रेडिट कार्डांना समर्थन आहे. देशांतर्गत RuPay नेटवर्कवरील कार्डांना सध्या समर्थन नाही. HDFC Bank, ICICI Bank आणि SBI Card यांसारख्या अन्य प्रमुख कार्ड जारी करणाऱ्या संस्थांचा समावेश सुरुवातीच्या टप्प्यात झालेला नाही. Appleने मात्र भविष्यात आणखी बँकांशी भागीदारी वाढवण्याचे संकेत दिले आहेत.

UPIपासून Apple Pay किती वेगळे?

भारताच्या डिजिटल पेमेंट व्यवस्थेत UPIचा वापर मोठ्या प्रमाणावर होतो. Apple Pay मात्र भारतात सध्या UPI वॉलेट किंवा UPI पेमेंट अॅप म्हणून नव्हे, तर कार्डआधारित डिजिटल वॉलेट आणि कॉन्टॅक्टलेस पेमेंट सेवा म्हणून दाखल झाले आहे. त्यामुळे Google Pay किंवा PhonePeवर QR कोड स्कॅन करून UPI पेमेंट करण्यापेक्षा Apple Payचा प्रारंभिक वापर प्रामुख्याने पात्र क्रेडिट कार्डच्या NFC व्यवहारांसाठी होणार आहे.

Appleच्या Apple Pay विभागाच्या वरिष्ठ उपाध्यक्ष Jennifer Bailey यांच्या मते, Apple Pay आणि UPI या वेगवेगळ्या पद्धतीने काम करणाऱ्या सेवा असून कार्डद्वारे पेमेंट करणाऱ्या ग्राहकांना Apple Payमधून त्यांच्या कार्डचे फायदे, जसे की रिवॉर्ड्स आणि इतर कार्ड सुविधा, डिजिटल स्वरूपात वापरता येतील.

Apple Pay भारतात अशा वेळी दाखल झाले आहे, जेव्हा देशात कॉन्टॅक्टलेस कार्ड पेमेंटसाठी आवश्यक NFC-सक्षम टर्मिनल्सचा विस्तार झाला आहे आणि क्रेडिट कार्डचा वापरही वाढत आहे. Appleच्या मते, बँका, Visa-Mastercardसारखी कार्ड नेटवर्क्स आणि व्यापारी यांच्यातील भागीदारीमुळे भारतात ही सेवा सुरू करण्यासाठी आवश्यक पायाभूत व्यवस्था तयार झाली आहे.

जगभरात Apple Pay ९० हून अधिक देशांमध्ये उपलब्ध असून ११ हजारांहून अधिक बँकिंग आणि नेटवर्क भागीदारांसोबत काम करते. भारतात सुरुवातीला Axis Bankपासून झालेली सुरुवात पुढे किती बँका आणि कार्ड नेटवर्कपर्यंत विस्तारते, यावर देशातील Apple Payच्या वापराचा आवाका मोठ्या प्रमाणात अवलंबून राहणार आहे.