रेल्वे-मेट्रो बंदीवर अभिजीत दिपकेंचा संताप; ‘देशच बंद करा’ म्हणत सरकारवर टीका

Delhi News : रेल्वे-मेट्रो बंदीवर अभिजीत दिपकेंचा संताप; ‘देशच बंद करा’ म्हणत सरकारवर टीका

दिल्लीतील आंदोलनापूर्वी रेल्वे आणि मेट्रो सेवांवर निर्बंध; मुख्य निवडणूक आयुक्तांच्या राजीनाम्याची मागणी

दिल्लीतील जंतर-मंतर येथे १० ऑक्टोबर रोजी नियोजित आंदोलनाच्या पार्श्वभूमीवर रेल्वे गाड्या रद्द करण्याचा आणि मेट्रो स्थानकांच्या प्रवेश-निर्गमनावर निर्बंध घालण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. या निर्णयावर कॉक्रोच जनता पार्टीचे (CJP) संस्थापक अभिजीत दिपके यांनी तीव्र आक्षेप घेतला आहे. ‘रेल्वे, मेट्रो कशाला, देशच बंद करा,’ अशा शब्दांत त्यांनी सरकारवर टीका केली. आंदोलनाच्या पार्श्वभूमीवर नागरिकांच्या वाहतुकीवर निर्बंध घालण्याऐवजी परिस्थिती हाताळण्याचे अन्य मार्ग शोधायला हवेत, अशी भूमिका त्यांनी मांडली.

दिल्लीतील आंदोलनाची पार्श्वभूमी काय?

कॉक्रोच जनता पार्टीने मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांच्या राजीनाम्याच्या मागणीसाठी दिल्लीतील जंतर-मंतर येथे आंदोलनाची हाक दिली आहे. मतदारयाद्यांच्या विशेष सखोल पुनरावलोकन प्रक्रियेत (एसआयआर) मोठ्या प्रमाणावर अनियमितता झाल्याचा आरोप आंदोलनकर्त्यांकडून करण्यात येत आहे. या प्रक्रियेमुळे मोठ्या संख्येने मतदारांची नावे यादीतून वगळली गेल्याचा दावा आंदोलक करीत आहेत.

दुसरीकडे, निवडणूक आयोगाच्या प्रक्रियेबाबतचे आक्षेप आणि मतदार नोंदणीशी संबंधित दावे यावरून राजकीय वाद सुरू आहे. वगळण्यात आलेल्या नावांपैकी चुकीने वगळलेली नावे पुन्हा नोंदवता येऊ शकतात, अशी भूमिका निवडणूक प्रक्रियेच्या बाजूने मांडण्यात आली आहे. त्यामुळे मतदारयादीतील बदल, त्यांची पडताळणी आणि नागरिकांच्या मतदानाच्या हक्काचा मुद्दा चर्चेच्या केंद्रस्थानी आला आहे.

या आंदोलनासाठी देशातील विविध भागांतून तरुण दिल्लीच्या दिशेने रवाना होत असल्याचे सांगण्यात येत आहे. मात्र, आंदोलनाला पोलिसांनी परवानगी नाकारल्याचे वृत्त आहे. अशा परिस्थितीत आंदोलनकर्त्यांची गर्दी आणि संभाव्य कायदा-सुव्यवस्थेचा प्रश्न लक्षात घेऊन सुरक्षा व्यवस्था वाढवण्यात आली आहे.

रेल्वेच्या निर्णयामुळे प्रवाशांवर परिणाम

रेल्वे प्रशासनाने १० ऑक्टोबर रोजी पहाटे ४ ते दुपारी २ या कालावधीत नवी दिल्ली आणि हजरत निजामुद्दीन स्थानकांवर येणाऱ्या काही मेल आणि एक्स्प्रेस गाड्या रद्द करण्याचा निर्णय घेतल्याचे वृत्त आहे. त्यामुळे या कालावधीत दिल्लीला जाणाऱ्या प्रवाशांना आपल्या गाडीच्या वेळापत्रकाची आणि प्रवासाच्या स्थितीची खात्री करून घेणे आवश्यक ठरणार आहे.

या निर्णयावरून अभिजीत दिपके यांनी सरकारला लक्ष्य केले. आंदोलनामुळे सर्वसामान्यांना त्रास होईल, असे सांगून वाहतूक व्यवस्था रोखली जात असेल, तर वाहतूक बंद केल्यानेही नागरिकांची गैरसोय होणार नाही का, असा सवाल त्यांनी उपस्थित केला. आंदोलनकर्त्यांना रोखण्यासाठी रेल्वे सेवा रद्द करण्याची गरज काय, असा प्रश्नही त्यांनी विचारला.

दिपके यांनी आपल्या वक्तव्यांतून सरकारच्या निर्णयावर नाराजी व्यक्त करत, तरुण आंदोलनकर्त्यांना घाबरवून किंवा ताब्यात घेऊन आंदोलन थांबवता येणार नाही, असा दावा केला. आंदोलनात सहभागी होण्याचा निर्धार व्यक्त करत त्यांनी स्वतःलाही अटक करायची असेल तर करावी, असे आव्हान दिले. त्यांच्या या भूमिकेमुळे आंदोलनापूर्वीचा राजकीय संघर्ष अधिक चर्चेत आला आहे.

दिल्ली मेट्रोच्या ५७ स्थानकांवर निर्बंध

रेल्वे गाड्यांबरोबरच दिल्ली मेट्रोच्या सेवांबाबतही निर्बंध जाहीर करण्यात आले. उपलब्ध वृत्तानुसार, ९ ऑक्टोबर रोजी रात्री ९ वाजल्यापासून दिल्लीतील ५७ मेट्रो स्थानकांचे प्रवेश आणि निर्गमन दरवाजे पुढील सूचना मिळेपर्यंत बंद ठेवण्याचा निर्णय घेण्यात आला. आंदोलनाच्या दिवशी गर्दीवर नियंत्रण ठेवणे आणि संभाव्य अनुचित प्रकार टाळणे, या सुरक्षा कारणांचा संदर्भ देण्यात आला.

मेट्रो स्थानकांच्या प्रवेश-निर्गमनावर निर्बंध घातल्यामुळे कामानिमित्त प्रवास करणारे नागरिक, विद्यार्थी, कर्मचारी आणि इतर प्रवाशांना अडचणींचा सामना करावा लागू शकतो. विशेषतः महत्त्वाच्या वाहतूक केंद्रांवर निर्बंध असल्याने प्रवासाचे नियोजन बदलण्याची वेळ येऊ शकते.

या निर्णयावर सर्वोच्च न्यायालयानेही नागरिकांच्या गैरसोयींबाबत चिंता व्यक्त केल्याचे वृत्त आहे. सुरक्षा उपाययोजना करताना प्रवाशांना होणारा त्रास कमी करण्यासाठी योग्य पावले उचलण्याची गरज न्यायालयाने अधोरेखित केली. त्यामुळे सुरक्षा व्यवस्थेची आवश्यकता आणि सर्वसामान्यांच्या वाहतुकीचा हक्क यांच्यात समतोल राखण्याचा मुद्दा महत्त्वाचा ठरला आहे.

‘आणीबाणीतही रेल्वे बंद झाली नव्हती’

रेल्वे आणि मेट्रोवरील निर्बंधांवर टीका करताना दिपके यांनी देशातील आणीबाणीच्या काळाचा संदर्भ दिला. त्यांच्या म्हणण्यानुसार, आणीबाणीच्या काळातही रेल्वे सेवा बंद करण्यात आल्या नव्हत्या; मात्र आता आंदोलन होण्यापूर्वीच रेल्वे गाड्या रद्द केल्या जात आहेत. या तुलनेतून त्यांनी सध्याच्या निर्णयावर प्रश्न उपस्थित केला.

‘मेट्रो बंद, रेल्वे बंद, इंटरनेट बंद,’ अशा आशयाच्या पोस्टद्वारेही त्यांनी सरकारवर टीका केल्याचे वृत्त आहे. काही पोस्टमध्ये त्यांनी या उपाययोजनांना आणीबाणीशी जोडून पाहिले. हे दिपके यांचे राजकीय वक्तव्य आणि आरोप आहेत; त्यांना सरकारने अधिकृतपणे आणीबाणी घोषित केल्याचा पुरावा म्हणून पाहता येणार नाही.

दिल्ली ही कोणत्याही एका नेत्याची खासगी मालमत्ता नसून नागरिकांनाही आंदोलन करण्याचा अधिकार आहे, अशी भूमिका दिपके यांनी मांडली. जंतर-मंतर हे आंदोलनासाठी निश्चित केलेले ठिकाण असल्याने तिथे आंदोलन करण्यासाठी परवानगीची गरज काय, असा प्रश्नही त्यांनी उपस्थित केला. मात्र, प्रत्यक्ष आंदोलनासाठी लागू असलेले नियम, पोलिसांचे आदेश आणि सुरक्षा निर्बंध यांचा विचार करणे आवश्यक आहे.

आंदोलन सुरू ठेवण्याचा दिपकेंचा निर्धार

आंदोलनाच्या पार्श्वभूमीवर कार्यकर्त्यांना विविध ठिकाणी अडवले जात असल्याचा आरोप कॉक्रोच जनता पार्टीकडून करण्यात आला आहे. दिपके यांनी तरुणांना उद्देशून सरकारच्या दबावाला न घाबरण्याचे आवाहन केले आणि १० ऑक्टोबर रोजी दिल्लीत पोहोचून आंदोलनात सहभागी होण्याचा निर्धार व्यक्त केला. त्यांच्यासोबत सौरव दास आणि आशुतोष रांका हेही आंदोलनात सहभागी होणार असल्याचे त्यांनी सांगितले.

या आंदोलनाची प्रमुख मागणी मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांच्या राजीनाम्याची आहे. मतदारयादीच्या पुनरावलोकन प्रक्रियेबाबत आंदोलनकर्त्यांनी उपस्थित केलेले प्रश्न आणि निवडणूक प्रक्रियेतील नियम यावरून पुढील काळात वाद सुरू राहण्याची शक्यता आहे.

दरम्यान, आंदोलनाला परवानगी नसल्याचे पोलिसांचे म्हणणे असून, नियमांचे उल्लंघन झाल्यास कायदेशीर कारवाई होऊ शकते. त्यामुळे आंदोलनकर्त्यांची भूमिका, प्रशासनाची सुरक्षा व्यवस्था आणि न्यायालयाने व्यक्त केलेली प्रवाशांच्या सोयीची चिंता या तिन्ही बाबी महत्त्वाच्या ठरणार आहेत.

दिल्लीतील या घडामोडींमध्ये सर्वसामान्य प्रवाशांची गैरसोय हा देखील महत्त्वाचा मुद्दा आहे. आंदोलन शांततेत पार पडावे आणि सुरक्षा उपाययोजनांमुळे नागरिकांच्या दैनंदिन प्रवासावर कमीत कमी परिणाम व्हावा, यासाठी प्रशासनाला नियोजन करावे लागणार आहे. १० ऑक्टोबरच्या आंदोलनादरम्यान वाहतूक व्यवस्था कशी राहते आणि आंदोलकांच्या मागण्यांवर पुढे काय भूमिका घेतली जाते, याकडे आता लक्ष लागले आहे.