3 फुटांच्या उंचीला हरवून डॉक्टर बनले डॉ. गणेश बारैया; सर्कसवाल्यांनी 5 लाखांची बोली लावलेल्या मुलाने आता शेकडो रुग्णांचे प्राण वाचवले
17 Aug 2026 7 Views ताज्या बातम्याशरीराची उंची कमी असली, तरी स्वप्नांची उंची मोठी असेल तर कोणताही अडथळा माणसाला यशापासून रोखू शकत नाही, हे डॉ. गणेश बारैया यांनी आपल्या आयुष्यातून सिद्ध करून दाखवले आहे. अवघी 3 फूट उंची असल्यामुळे बालपणापासून उपहास आणि अडचणींचा सामना करणाऱ्या गणेश यांनी केवळ वैद्यकीय शिक्षण पूर्ण केले नाही, तर आपल्या प्रवेशासाठी न्यायालयीन लढाही लढला. आज ते डॉक्टर म्हणून रुग्णांची सेवा करत आहेत.
ज्या मुलाला कधी सर्कसमध्ये काम करण्यासाठी तब्बल 5 लाख रुपयांची बोली लावण्यात आली होती, त्याच गणेश बारैया यांनी शिक्षणाच्या जोरावर स्वतःची वेगळी ओळख निर्माण केली. त्यांच्या संघर्षाची दखल आता देशभरातून घेतली जात आहे. 15 ऑगस्ट 2026 रोजी भारताच्या 80 व्या स्वातंत्र्यदिनानिमित्त भावनगर येथे मुख्य अतिथी म्हणून त्यांच्या हस्ते ध्वजारोहण करण्यात आले. हा क्षण त्यांच्या आयुष्यातील आणखी एक अभिमानाचा टप्पा ठरला.
सर्कसवाल्यांनी 5 लाखांची बोली लावली, पण वडिलांनी नकार दिला
गणेश बारैया यांचा जन्मापासूनच उंचीशी संबंधित शारीरिक आव्हानांशी सामना होता. त्यांच्या कमी उंचीमुळे लहानपणी त्यांना अनेकदा टोमणे आणि उपहास सहन करावा लागला. मात्र, त्यांच्या आई-वडिलांनी कधीही त्यांना कमकुवत समजले नाही.
गणेश यांची प्राथमिक शाळा घरापासून सुमारे 5 किलोमीटर अंतरावर होती. त्या काळात ये-जा करण्यासाठी पुरेशी साधने उपलब्ध नव्हती. त्यामुळे अनेकदा गणेश यांचे आई-वडील त्यांना खांद्यावर बसवून शाळेत घेऊन जात असत. मुलाच्या शिक्षणासाठी पालकांनी घेतलेले हे कष्टच पुढे गणेश यांच्या आयुष्याची प्रेरणा बनले.
याच काळात त्यांच्या 3 फुटांच्या उंचीकडे एका सर्कसवाल्याचे लक्ष गेले. त्याने गणेश यांच्या कुटुंबीयांना तब्बल 5 लाख रुपये देऊन त्यांना सर्कसमध्ये घेण्याची ऑफर दिली. मात्र, आर्थिक परिस्थिती बिकट असतानाही गणेश यांच्या वडिलांनी ही ऑफर स्पष्ट शब्दांत नाकारली.
मुलाला विकण्याऐवजी त्याला शिकवायचे आणि स्वतःच्या पायावर उभे करायचे, असा निर्धार त्यांच्या वडिलांनी केला. वडिलांचा हा विश्वास गणेश यांच्या मनात कायमचा कोरला गेला.
बारावीत 87 टक्के, NEET मध्ये ऑल इंडिया 233 वा क्रमांक
गणेश यांनी शिक्षणात आपली गुणवत्ता सातत्याने सिद्ध केली. 2018 मध्ये त्यांनी बारावीच्या परीक्षेत तब्बल 87 टक्के गुण मिळवले. त्यानंतर वैद्यकीय क्षेत्रात प्रवेश घेण्याचे स्वप्न त्यांनी पाहिले.
डॉक्टर होण्यासाठी देशातील सर्वात कठीण प्रवेश परीक्षांपैकी एक असलेल्या NEET परीक्षेला त्यांनी सामोरे जाण्याचा निर्णय घेतला. या परीक्षेत गणेश यांनी उल्लेखनीय कामगिरी करत ऑल इंडिया 233 वा क्रमांक मिळवला.
गुणवत्ता आणि मेहनतीच्या जोरावर वैद्यकीय शिक्षणासाठी पात्र ठरल्यानंतरही त्यांच्या अडचणी संपल्या नव्हत्या. उलट, त्यांच्यासमोर आता आणखी मोठे आव्हान उभे राहिले.
कमी उंचीमुळे MBBS प्रवेश नाकारला
NEET मध्ये चांगला क्रमांक मिळवल्यानंतरही गणेश यांना वैद्यकीय शिक्षणासाठी प्रवेश मिळवताना अडथळा निर्माण झाला. तत्कालीन मेडिकल कौन्सिल ऑफ इंडिया (MCI) कडून त्यांच्या कमी उंचीच्या आधारे MBBS शिक्षणासाठी त्यांच्या पात्रतेवर प्रश्न उपस्थित करण्यात आला.
त्यांच्या उंचीमुळे वैद्यकीय क्षेत्रातील काही कामे करणे कठीण होऊ शकते, असा आक्षेप घेण्यात आला. मात्र, गणेश यांनी हा निर्णय स्वीकारला नाही. त्यांच्यासाठी हा केवळ स्वतःच्या करिअरचा प्रश्न नव्हता, तर शारीरिक अडचणी असलेल्या विद्यार्थ्यांना समान संधी मिळण्याचा प्रश्न होता.
गुजरात उच्च न्यायालयातून अपेक्षित दिलासा न मिळाल्यानंतर गणेश आणि त्यांच्या शिक्षकांनी सर्वोच्च न्यायालयाचा दरवाजा ठोठावला.
सर्वोच्च न्यायालयात ऐतिहासिक लढा
सुमारे चार महिन्यांच्या न्यायालयीन लढ्यानंतर गणेश यांच्या प्रयत्नांना यश मिळाले. सर्वोच्च न्यायालयाने केवळ उंचीच्या आधारावर एखाद्या उमेदवाराला MBBS प्रवेश नाकारता येणार नाही, असा महत्त्वपूर्ण निर्णय दिला.
या निर्णयामुळे गणेश यांच्यासाठी वैद्यकीय शिक्षणाचे दरवाजे खुले झाले. त्याचबरोबर या निर्णयाकडे दिव्यांग आणि शारीरिक अडचणी असलेल्या विद्यार्थ्यांसाठी समान संधीच्या दृष्टीने महत्त्वपूर्ण पाऊल म्हणून पाहिले गेले.
गणेश यांनी या संधीचे सोने केले. वैद्यकीय शिक्षणादरम्यान त्यांना अनेक व्यावहारिक अडचणींचा सामना करावा लागला. विशेषतः सर्जरीच्या वेळी ऑपरेटिंग टेबलवरील रुग्ण व्यवस्थित पाहणे आणि आवश्यक प्रक्रिया पार पाडणे यासाठी त्यांना अतिरिक्त मदतीची गरज भासत असे.
मात्र, शिक्षक आणि मित्रांनी त्यांना प्रत्येक टप्प्यावर साथ दिली. मित्रांनी त्यांच्या उंचीची कधीही खिल्ली उडवली नाही. उलट, गरज असताना त्यांनी मदतीचा हात पुढे केला.
अखेर डॉक्टर झाले, सरकारी सेवेत रुजू
अनेक अडथळ्यांवर मात करत गणेश यांनी वैद्यकीय शिक्षण आणि इंटर्नशिप पूर्ण केली. 27 नोव्हेंबर 2025 रोजी त्यांनी भावनगर येथे मेडिकल ऑफिसर म्हणून शासकीय सेवेला सुरुवात केली.
सुरुवातीला काही रुग्ण त्यांना पाहून आश्चर्यचकित होत होते. मात्र, डॉक्टर म्हणून त्यांचे ज्ञान, आत्मविश्वास आणि रुग्णांप्रती असलेली संवेदनशीलता पाहिल्यानंतर रुग्णांचा विश्वासही वाढत गेला.
आज ते आपल्या उंचीपेक्षा आपल्या कामामुळे ओळखले जातात. रुग्णांवर उपचार करताना त्यांची शारीरिक उंची नव्हे, तर वैद्यकीय कौशल्य आणि सेवाभाव महत्त्वाचा ठरतो, हे त्यांनी प्रत्यक्ष कृतीतून दाखवून दिले आहे.
अमिताभ बच्चन यांच्या KBC मध्येही आमंत्रण
डॉ. गणेश बारैया यांच्या संघर्षाची आणि यशाची दखल देशभरातून घेतली गेली. त्यांच्या प्रेरणादायी प्रवासामुळे त्यांना ‘कौन बनेगा करोडपती’ (KBC) या लोकप्रिय कार्यक्रमात सहभागी होण्यासाठी आमंत्रण मिळाले.
एका बाजूला बालपणी सर्कसवाल्यांकडून विकत घेण्याची ऑफर आणि दुसऱ्या बाजूला देशातील प्रसिद्ध टेलिव्हिजन कार्यक्रमाचे आमंत्रण—गणेश यांच्या आयुष्याचा हा प्रवास त्यांच्या संघर्षाची ताकद दाखवून देतो.
स्वातंत्र्यदिनी मुख्य अतिथी म्हणून ध्वजारोहण
डॉ. गणेश बारैया यांच्या आयुष्यातील आणखी एक संस्मरणीय क्षण म्हणजे 15 ऑगस्ट 2026. भारताच्या 80 व्या स्वातंत्र्यदिनानिमित्त भावनगर जिल्हा होमगार्ड कार्यालयात त्यांना मुख्य अतिथी म्हणून आमंत्रित करण्यात आले.
यावेळी त्यांच्या हस्ते मानाचे ध्वजारोहण करण्यात आले. तसेच उत्कृष्ट सेवा बजावणाऱ्या अधिकारी आणि कर्मचाऱ्यांचा सन्मानही त्यांच्या हस्ते करण्यात आला.
ज्या गणेश यांना बालपणी त्यांच्या उंचीमुळे वेगळ्या नजरेने पाहिले गेले, त्याच गणेश यांच्या हस्ते आज राष्ट्रीय ध्वज फडकवला जात आहे, हा त्यांच्या आयुष्याच्या संघर्षाचा आणि यशाचा मोठा विजय मानला जात आहे.