‘अस्सलामु अलैकुम’, ‘इन्शाअल्लाह’ म्हणणाऱ्या IPS अधिकाऱ्याची बदली; व्हिडीओवरून वाद, तक्रारीनंतर चर्चेला उधाण
16 Sep 2026 5 Views ताज्या बातम्या‘अस्सलामु अलैकुम’, ‘इन्शाअल्लाह’ म्हणणाऱ्या IPS अधिकाऱ्याची बदली; व्हिडीओवरून वाद, तक्रारीनंतर चर्चेला उधाण
कोलकाता : पश्चिम बंगालमधील IPS अधिकारी डॉ. बुशरा बानो यांच्या एका यूट्यूब व्हिडीओवरून सध्या वाद निर्माण झाला आहे. यूपीएससी परीक्षेची तयारी करणाऱ्या विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन करण्यासाठी तयार करण्यात आलेल्या या व्हिडीओमध्ये बानो यांनी आपल्या वैयक्तिक प्रवासाबरोबरच अलीगढ मुस्लिम विद्यापीठाच्या Residential Coaching Academy म्हणजेच RCA च्या भूमिकेबद्दल माहिती दिली होती. मात्र, व्हिडीओच्या सुरुवातीला ‘अस्सलामु अलैकुम’, तसेच संभाषणादरम्यान ‘इन्शाअल्लाह’ आणि शेवटी ‘जझाकअल्लाह’ यांसारख्या शब्दांचा वापर केल्याने काही संघटनांनी आक्षेप घेतला.
या वादाच्या पार्श्वभूमीवर पश्चिम बंगाल सरकारने डॉ. बुशरा बानो यांची बदली केली आहे. त्या पश्चिम मेदिनीपूर जिल्ह्यातील खरगपूर येथे अतिरिक्त पोलीस अधीक्षक म्हणून कार्यरत होत्या. आता त्यांची नियुक्ती राज्य सशस्त्र पोलीस दलाच्या चौथ्या बटालियनमध्ये डेप्युटी कमांडंट म्हणून करण्यात आली आहे. मात्र, सरकारने जारी केलेल्या आदेशात ही बदली ‘जनहित’ किंवा प्रशासकीय फेरबदलाचा भाग असल्याचे नमूद करण्यात आले असून, व्हिडीओवरील वादामुळेच बदली करण्यात आली, असे स्पष्टपणे सांगण्यात आलेले नाही.
नेमका कोणता व्हिडीओ चर्चेत आला?
डॉ. बुशरा बानो यांनी १३ सप्टेंबर रोजी सोशल मीडिया आणि यूट्यूबवर एक व्हिडीओ प्रसिद्ध केला होता. या व्हिडीओमध्ये त्यांनी UPSC परीक्षेच्या तयारीचा स्वतःचा अनुभव सांगितला. सौदी अरेबियातून भारतात परतल्यानंतर त्यांनी UPSC परीक्षेची तयारी सुरू केली होती. सुरुवातीला त्यांनी स्व-अभ्यासावर भर दिला. त्यानंतर अलीगढ मुस्लिम विद्यापीठाच्या Residential Coaching Academy मध्ये प्रवेश घेतला.
या संस्थेतील ग्रंथालय, अभ्यास साहित्य आणि टेस्ट सीरिज यांचा आपल्या तयारीमध्ये मोठा फायदा झाल्याचे त्यांनी सांगितले. इतर UPSC उमेदवारांनाही या सुविधांचा उपयोग व्हावा, या उद्देशाने आपण हा व्हिडीओ तयार केल्याचे त्यांनी सांगितले. म्हणजेच व्हिडीओचा मुख्य विषय त्यांचा प्रशासकीय प्रवास आणि UPSC तयारीसंबंधी विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन हा होता.
‘अस्सलामु अलैकुम’वरून नेमका आक्षेप काय?
व्हिडीओ समोर आल्यानंतर काही सोशल मीडिया अकाउंट्सवरून डॉ. बानो यांच्या अभिवादनाच्या पद्धतीवर प्रश्न उपस्थित करण्यात आले. ‘हिंदू लीगल फंड’ या संघटनेने पश्चिम बंगालच्या गृह सचिवांकडे तक्रार केल्याचा दावा केला आहे.
या संघटनेने केलेल्या आरोपानुसार, बानो यांनी व्हिडीओच्या सुरुवातीला ‘अस्सलामु अलैकुम’ म्हटले, संभाषणात ‘इन्शाअल्लाह’चा उल्लेख केला आणि शेवटी ‘जझाकअल्लाह’ म्हटले. तसेच त्यांनी ‘जय हिंद’ किंवा ‘वंदे मातरम्’ यांसारख्या राष्ट्रीय अभिव्यक्तींचा वापर केला नसल्याचा मुद्दा संघटनेने उपस्थित केला.
संघटनेच्या मते, सार्वजनिक संवाद साधताना सरकारी अधिकाऱ्यांनी तटस्थता आणि राष्ट्रीय अभिव्यक्ती राखणे अपेक्षित आहे. त्यामुळे या प्रकरणाची चौकशी करून योग्य ती कारवाई करावी, अशी मागणी करण्यात आल्याचे वृत्त आहे.
बदली आणि तक्रारीचा संबंध आहे का?
याच मुद्द्यावर या संपूर्ण प्रकरणात महत्त्वाची बाब समोर येते. तक्रार झाल्यानंतर काही काळातच डॉ. बुशरा बानो यांची बदली झाली. त्यामुळे त्यांच्या बदलीचा संबंध व्हिडीओवरील वादाशी असल्याची चर्चा सोशल मीडियावर सुरू झाली.
मात्र, उपलब्ध अधिकृत माहितीनुसार सरकारने बदलीचे कारण म्हणून ‘जनहित’ किंवा प्रशासकीय फेरबदलाचा उल्लेख केला आहे. व्हिडीओमध्ये वापरलेल्या शब्दांमुळेच ही बदली करण्यात आली, असे सरकारने स्पष्टपणे जाहीर केलेले नाही. त्यामुळे तक्रार आणि बदली यांच्यात थेट प्रशासकीय संबंध असल्याचे सध्या निश्चितपणे सांगता येत नाही.
दरम्यान, एका वरिष्ठ अधिकाऱ्याने ही बदली नियमित प्रशासकीय प्रक्रिया असल्याचे सांगितल्याचे Hindustan Times ने वृत्त दिले आहे. त्यामुळे या प्रकरणात अधिकृत आदेशातील कारण आणि सोशल मीडिया चर्चेतील दावे यांच्यात फरक असल्याचे दिसते.
बुशरा बानो कोण आहेत?
डॉ. बुशरा बानो या २०२१ बॅचच्या IPS अधिकारी आहेत. त्यांच्या UPSC प्रवासाचा उल्लेख त्यांनी स्वतःच्या व्हिडीओमध्ये केला आहे. सौदी अरेबियातून परतल्यानंतर त्यांनी नागरी सेवा परीक्षेची तयारी केली. अलीगढ मुस्लिम विद्यापीठाच्या Residential Coaching Academy मधील सुविधा आणि अभ्यास संसाधनांचा आपल्या तयारीत उपयोग झाल्याचे त्यांनी सांगितले.
त्यांचा व्हिडीओ प्रामुख्याने UPSC उमेदवारांना प्रेरणा आणि मार्गदर्शन देण्याच्या उद्देशाने असल्याचे त्यातील आशयावरून दिसते. मात्र, त्यातील धार्मिक अभिवादन आणि काही शब्दांच्या वापरामुळे त्याचा केंद्रबिंदू UPSC मार्गदर्शनापासून सार्वजनिक आणि प्रशासकीय तटस्थतेवरील चर्चेकडे वळला.
राजकीय प्रतिक्रिया काय?
या प्रकरणावर तृणमूल काँग्रेसच्या खासदार महुआ मोईत्रा यांनीही प्रतिक्रिया दिली आहे. त्यांनी सोशल मीडिया पोस्टद्वारे सरकारच्या भूमिकेवर प्रश्न उपस्थित केले आणि ‘अस्सलामु अलैकुम’ आणि ‘इन्शाअल्लाह’ म्हणण्यावरून मुस्लिम IPS अधिकाऱ्याची बदली केली जात असल्याची टीका केली. त्यांची ही भूमिका राजकीय प्रतिक्रिया म्हणून पाहिली जाते.
दुसरीकडे, तक्रार करणाऱ्या संघटनेने सार्वजनिक संवादात सरकारी अधिकाऱ्यांकडून तटस्थता आणि राष्ट्रीय अभिव्यक्ती अपेक्षित असल्याचे म्हटले आहे. त्यामुळे या प्रकरणात एकीकडे धार्मिक अभिव्यक्तीचा वैयक्तिक वापर, तर दुसरीकडे सरकारी अधिकाऱ्यांच्या सार्वजनिक संवादातील अपेक्षित तटस्थता, या दोन मुद्द्यांवर चर्चा होत आहे.
प्रकरणाचा पुढील परिणाम काय?
डॉ. बुशरा बानो यांनी बदलीच्या परिस्थितीबाबत सार्वजनिक भाष्य केलेले नाही. The Indian Express शी संपर्क साधला असता त्यांनी या प्रकरणावर प्रतिक्रिया देण्यास नकार दिल्याचे वृत्त आहे.
दरम्यान, बानो यांच्या जागी पार्थ घोष यांची खरगपूरच्या अतिरिक्त पोलीस अधीक्षकपदी नियुक्ती करण्यात आली आहे. तसेच अन्य काही पोलीस अधिकाऱ्यांच्याही बदल्या करण्यात आल्या आहेत. त्यामुळे सरकारकडून हा व्यापक प्रशासकीय फेरबदल असल्याचे सांगितले जाते, तर सोशल मीडियावरील चर्चेत बानो यांच्या व्हिडीओशी बदलीचा संबंध जोडला जात आहे.
सध्या उपलब्ध माहितीनुसार, व्हिडीओवर आक्षेप घेऊन तक्रार करण्यात आली आणि त्यानंतर डॉ. बुशरा बानो यांची बदली झाली हे घटनाक्रमातील दोन तथ्ये आहेत; मात्र बदलीचा अधिकृत कारण म्हणून धार्मिक अभिवादनाचा उल्लेख सरकारने केलेला नाही. त्यामुळे या प्रकरणातील पुढील अधिकृत स्पष्टीकरण महत्त्वाचे ठरणार आहे.