श्रीलंकेविरुद्ध कसोटी मालिकेपूर्वी कपिल देव यांचा टीम इंडियाला इशारा; ‘फिरकीविरुद्ध भारतीय फलंदाजांची कामगिरी चिंताजनक’

नवी दिल्ली : श्रीलंका दौऱ्यावर भारतीय संघ दोन सामन्यांची कसोटी मालिका खेळण्यासाठी दाखल झाला आहे. या मालिकेपूर्वी भारतीय संघाच्या तयारीबाबत आणि विशेषतः फलंदाजीबाबत अनेक प्रश्न उपस्थित होत आहेत. माजी भारतीय कर्णधार आणि दिग्गज अष्टपैलू क्रिकेटपटू कपिल देव यांनी टीम इंडियाच्या फलंदाजीतील एका महत्त्वाच्या कमकुवत बाजूकडे लक्ष वेधले आहे. भारतीय फलंदाजांना फिरकी गोलंदाजीचा सामना करताना अडचणी येत असून, त्यामागे संघाचा वनडे आणि टी-२० क्रिकेटकडे वाढलेला कल कारणीभूत असल्याचे मत कपिल देव यांनी व्यक्त केले आहे.

कपिल देव यांच्या या वक्तव्यामुळे श्रीलंकेविरुद्धच्या कसोटी मालिकेपूर्वी भारतीय संघाच्या फलंदाजीवर पुन्हा एकदा चर्चा सुरू झाली आहे. विशेषतः श्रीलंकेच्या परिस्थितीत फिरकी गोलंदाजांना मिळणारी मदत पाहता भारतीय फलंदाजांसमोर मोठे आव्हान उभे राहण्याची शक्यता आहे.

कपिल देव यांनी नेमकं काय सांगितलं?

भारतीय संघाचा माजी कर्णधार कपिल देव यांनी टीम इंडियाच्या फलंदाजीतील अडचणींचे विश्लेषण करताना व्हाईट बॉल आणि रेड बॉल क्रिकेटमधील फरक स्पष्ट केला. त्यांच्या मते, भारतीय खेळाडू मोठ्या प्रमाणावर वनडे आणि टी-२० सामने खेळत असल्याने कसोटी क्रिकेटसाठी आवश्यक असलेली फलंदाजीची शैली आणि संयम यावर परिणाम होऊ शकतो.

कपिल देव म्हणाले की, भारतीय संघाला फिरकी गोलंदाजीविरुद्ध अपेक्षित कामगिरी करता येत नाही, यामागे मोठ्या प्रमाणावर वनडे आणि टी-२० क्रिकेट खेळण्याची सवय हे एक कारण असू शकते. कसोटी क्रिकेट हा पूर्णपणे वेगळा प्रकार आहे आणि त्यासाठी वेगळ्या पद्धतीची तयारी आवश्यक असते.

श्रीलंकेत भारतीय संघाने यापूर्वीही फिरकीचा सामना केला आहे. मात्र, सध्याच्या परिस्थितीत भारतीय फलंदाजांनी अधिक संयमाने आणि तांत्रिकदृष्ट्या सक्षम फलंदाजी करण्याची गरज असल्याचे कपिल देव यांच्या वक्तव्यातून स्पष्ट होते.

देशांतर्गत क्रिकेट खेळण्याचा दिला सल्ला

कपिल देव यांनी केवळ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटच्या वेळापत्रकावर टीका केली नाही, तर भारतीय खेळाडूंनी देशांतर्गत क्रिकेटकडेही गांभीर्याने पाहण्याची गरज व्यक्त केली आहे.

त्यांच्या मते, आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळणाऱ्या खेळाडूंसाठी देशांतर्गत क्रिकेटचे सामनेही तितकेच महत्त्वाचे आहेत. देशांतर्गत क्रिकेटमध्ये खेळल्यामुळे खेळाडूंना विविध परिस्थितींचा सामना करण्याची संधी मिळते. विशेषतः फिरकीला अनुकूल खेळपट्ट्यांवर खेळताना फलंदाजांच्या तंत्राची आणि संयमाची कसोटी लागते.

आजच्या काळात टी-२० क्रिकेटचे वाढते महत्त्व पाहता अनेक खेळाडूंचा मोठा वेळ व्हाईट बॉल क्रिकेटमध्ये जातो. परिणामी, दीर्घकाळ फलंदाजी करणे, खराब चेंडूची वाट पाहणे, फिरकी गोलंदाजांचा स्पेल खेळून काढणे आणि विकेट वाचवणे यांसारख्या कसोटी क्रिकेटमधील कौशल्यांवर परिणाम होण्याची शक्यता असते.

न्यूझीलंड आणि दक्षिण आफ्रिकेविरुद्धचा अनुभव

कपिल देव यांच्या वक्तव्याला अलीकडच्या काही कसोटी मालिकांच्या निकालाच्या पार्श्वभूमीवर विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. भारताला मायदेशात न्यूझीलंड आणि दक्षिण आफ्रिकेविरुद्धच्या कसोटी मालिकांमध्ये मोठ्या आव्हानांना सामोरे जावे लागले होते.

या मालिकांमध्ये भारतीय फलंदाजांना फिरकी गोलंदाजांविरुद्ध अपेक्षित कामगिरी करता आली नाही. घरच्या मैदानावर खेळताना भारतीय संघाकडून परिस्थितीचा फायदा घेत वर्चस्व गाजवण्याची अपेक्षा असते. मात्र, फिरकीसमोर भारतीय फलंदाज अडखळल्याचे पाहायला मिळाले.

या अपयशामुळे भारतीय फलंदाजीच्या तंत्राबाबत प्रश्न उपस्थित झाले. फिरकी गोलंदाजांविरुद्ध पुढे येऊन खेळणे, बचावात्मक फलंदाजी करताना योग्य तंत्र वापरणे आणि फिरकीचा वेग व टर्न ओळखणे या बाबतीत भारतीय फलंदाजांना अडचणी आल्याचे दिसून आले.

श्रीलंकेत आव्हान सोपं नसेल

श्रीलंकेतील खेळपट्ट्यांचा विचार करता भारतीय फलंदाजांसमोरचे आव्हान आणखी कठीण होऊ शकते. श्रीलंकेच्या परिस्थितीत फिरकी गोलंदाजांना सामन्याच्या पुढील टप्प्यात मदत मिळण्याची शक्यता असते. त्यामुळे कसोटी सामन्यातील पहिल्या डावात मोठी धावसंख्या उभारणे भारतीय संघासाठी अत्यंत महत्त्वाचे ठरणार आहे.

भारतीय संघाकडे दर्जेदार फलंदाजांची फळी असली तरी केवळ नाव आणि अनुभवाच्या जोरावर कसोटी सामना जिंकता येत नाही. परिस्थितीनुसार खेळण्याची क्षमता आणि दीर्घकाळ क्रीजवर टिकून राहण्याचा संयम यांना कसोटी क्रिकेटमध्ये विशेष महत्त्व आहे.

याच कारणामुळे कपिल देव यांचे वक्तव्य भारतीय संघासाठी एक प्रकारचा इशारा मानला जात आहे.

व्हाईट बॉल आणि रेड बॉल क्रिकेटमध्ये मोठा फरक

टी-२० क्रिकेटमध्ये फलंदाजाला कमी वेळेत अधिक धावा करण्याचा प्रयत्न करावा लागतो. आक्रमक फटके, वेगवान धावसंख्या आणि परिस्थितीनुसार जोखीम घेणे हे या प्रकाराचे वैशिष्ट्य आहे. वनडे क्रिकेटमध्येही फलंदाजाला वेगाने धावा करण्याबरोबरच डावाची उभारणी करावी लागते.

याउलट कसोटी क्रिकेटमध्ये फलंदाजाची परीक्षा अनेक तास आणि अनेक सत्रांमध्ये होते. खराब चेंडूची वाट पाहणे, गोलंदाजाचा स्पेल खेळून काढणे, बचावात्मक तंत्रावर विश्वास ठेवणे आणि योग्य वेळी आक्रमण करणे ही कौशल्ये आवश्यक असतात.

फिरकी गोलंदाजीसमोर तर फलंदाजाच्या संयमाची आणि तंत्राची खरी परीक्षा होते. त्यामुळे टी-२० आणि वनडे क्रिकेटच्या सवयीचा कसोटी फलंदाजीवर परिणाम होऊ शकतो, हा कपिल देव यांचा मुद्दा महत्त्वाचा ठरतो.

श्रीलंकन फिरकीसमोर भारतीय फलंदाजांची परीक्षा

श्रीलंकेविरुद्धच्या कसोटी मालिकेत भारतीय फलंदाजांची खरी कसोटी फिरकी गोलंदाजीविरुद्ध होणार आहे. श्रीलंकन गोलंदाजांनी खेळपट्टीचा फायदा घेतला तर भारतीय फलंदाजांना मोठी धावसंख्या उभारण्यासाठी संयमी खेळ करावा लागेल.

भारतीय संघाला मालिकेत आघाडी मिळवायची असेल, तर फलंदाजांनी सुरुवातीच्या काळात विकेट गमावणे टाळणे गरजेचे आहे. फिरकीचा सामना करताना आक्रमक आणि बचावात्मक फलंदाजी यांचा योग्य समतोल साधणेही महत्त्वाचे ठरणार आहे.

आता लक्ष भारतीय फलंदाजीवर

श्रीलंका दौऱ्यापूर्वी कपिल देव यांनी उपस्थित केलेला मुद्दा भारतीय संघासाठी निश्चितच विचार करण्यासारखा आहे. अलीकडील कसोटी सामन्यांमध्ये फिरकीविरुद्ध झालेल्या चुका सुधारून भारतीय फलंदाज श्रीलंकेत कशी कामगिरी करतात, याकडे क्रिकेट चाहत्यांचे लक्ष लागले आहे.

भारतीय संघाकडे अनुभव आणि प्रतिभेची कमतरता नाही. मात्र, कसोटी क्रिकेटमध्ये केवळ आक्रमक खेळापेक्षा संयम, तंत्र आणि परिस्थितीनुसार बदल करण्याची क्षमता अधिक महत्त्वाची ठरते.

त्यामुळे श्रीलंकेविरुद्धची दोन सामन्यांची कसोटी मालिका भारतीय फलंदाजांसाठी केवळ विजयाचे आव्हान नसून, फिरकी गोलंदाजीविरुद्धच्या त्यांच्या तांत्रिक क्षमतेचीही मोठी परीक्षा ठरणार आहे. कपिल देव यांच्या इशाऱ्यानंतर टीम इंडिया या आव्हानाला कशा पद्धतीने सामोरी जाते, हे पाहणे क्रिकेटप्रेमींसाठी निश्चितच उत्सुकतेचे ठरणार आहे.