महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या पाच जागांसाठी निवडणूक जाहीर; २३ ऑक्टोबरला मतदान, २७ ऑक्टोबरला निकाल

महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या पाच जागांसाठी निवडणूक जाहीर; २३ ऑक्टोबरला मतदान,
२७ ऑक्टोबरला निकाल

तीन पदवीधर आणि दोन शिक्षक मतदारसंघांचा समावेश; पुणे, नागपूर, छत्रपती संभाजीनगर आणि अमरावती मतदारसंघांकडे लक्ष

मुंबई : महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या तीन पदवीधर आणि दोन शिक्षक मतदारसंघांसाठी निवडणूक कार्यक्रम जाहीर करण्यात आला आहे. पुणे, नागपूर आणि छत्रपती संभाजीनगर पदवीधर मतदारसंघ तसेच पुणे आणि अमरावती शिक्षक मतदारसंघ अशा एकूण पाच जागांसाठी ही निवडणूक होणार आहे. २३ ऑक्टोबर २०२६ रोजी सकाळी ८ ते दुपारी ४ या वेळेत मतदान, तर २७ ऑक्टोबरला मतमोजणी आणि निकाल जाहीर केला जाणार आहे. महाराष्ट्राच्या मुख्य निवडणूक अधिकाऱ्यांच्या संकेतस्थळावरही २०२६ मध्ये या पाच मतदारसंघांसाठी निवडणूक होणार असल्याची माहिती उपलब्ध आहे. 

या निवडणुकीसाठी २९ सप्टेंबरला अधिसूचना जारी होणार आहे. उमेदवारी अर्ज दाखल करण्याची अंतिम तारीख ६ ऑक्टोबर असून, ७ ऑक्टोबरला अर्जांची छाननी होईल. उमेदवारी अर्ज मागे घेण्याची अंतिम तारीख ९ ऑक्टोबर आहे. त्यानंतर २३ ऑक्टोबरला मतदान आणि २७ ऑक्टोबरला मतमोजणी होईल. 

कोणत्या मतदारसंघांसाठी निवडणूक?

या निवडणुकीत पुणे, नागपूर आणि छत्रपती संभाजीनगर पदवीधर मतदारसंघ, तसेच पुणे आणि अमरावती शिक्षक मतदारसंघ यांचा समावेश आहे. या पाचही जागांवरील विद्यमान सदस्यांचा कार्यकाळ डिसेंबर २०२६मध्ये संपणार आहे. महाराष्ट्राच्या मुख्य निवडणूक अधिकाऱ्यांच्या पोर्टलवर या मतदारसंघांच्या मतदार नोंदणीची स्वतंत्र व्यवस्था करण्यात आली होती. 

सध्याच्या सदस्यांमध्ये छत्रपती संभाजीनगर पदवीधर मतदारसंघाचे सतीश चव्हाण, पुणे पदवीधरचे अरुण लाड, नागपूर पदवीधरचे अभिजीत वंजारी, अमरावती शिक्षक मतदारसंघाचे किरण सरनाईक आणि पुणे शिक्षक मतदारसंघाचे जयंत आसगावकर यांचा समावेश आहे. एबीपी माझाच्या वृत्तानुसार या पाच जागांसाठी निवडणूक प्रक्रिया आता अधिकृतपणे सुरू झाली आहे. 

मतदारसंघनिहाय राजकीय चित्र

छत्रपती संभाजीनगर पदवीधर मतदारसंघ

छत्रपती संभाजीनगर पदवीधर मतदारसंघात यंदा सुमारे २ लाख ९२ हजार मतदारांची नोंदणी झाल्याचे एबीपी माझाच्या वृत्तात नमूद करण्यात आले आहे. २०२०च्या निवडणुकीत सतीश चव्हाण यांनी १,१६,६३८ मते मिळवून भाजपचे शिरीष बोराळकर यांचा पराभव केला होता. त्या निवडणुकीत चव्हाण यांना ५७,८९५ मतांचे मताधिक्य मिळाले होते. 

यंदाच्या निवडणुकीसाठी मात्र परिस्थिती वेगळी आहे. भाजपकडून एम. के. देशमुख आणि किरण पाटील यांची नावे इच्छुकांमध्ये असल्याचे वृत्तात नमूद आहे. दुसरीकडे महाविकास आघाडीकडून उमेदवाराची अधिकृत घोषणा अद्याप झालेली नसल्याचे एबीपी माझाने म्हटले आहे. त्यामुळे उमेदवारी अर्ज भरण्याच्या अंतिम तारखेपर्यंत या मतदारसंघातील चित्र आणखी स्पष्ट होण्याची शक्यता आहे. 

नागपूर पदवीधर मतदारसंघ

नागपूर पदवीधर मतदारसंघाकडेही विशेष लक्ष आहे. एबीपी माझाच्या वृत्तानुसार हा मतदारसंघ दीर्घकाळ जनसंघ आणि भाजपशी संबंधित राजकीय प्रभावाचा मतदारसंघ म्हणून ओळखला गेला आहे. २०२० मध्ये काँग्रेसचे अभिजीत वंजारी यांनी भाजपचे संदीप जोशी यांचा १८,९१० मतांनी पराभव केला होता. 

आता भाजपकडून माजी आमदार सुधाकर कोहळे आणि अनिल सोले यांची नावे इच्छुकांमध्ये असल्याचे वृत्त आहे. काँग्रेसकडून विद्यमान आमदार अभिजीत वंजारी पुन्हा निवडणुकीच्या तयारीत असल्याचे सांगण्यात आले आहे. त्याचवेळी ‘शिक्षक भारती’ने अभियंता अतुल देशमुख यांची उमेदवारी आधीच जाहीर केल्याने या मतदारसंघात एकापेक्षा अधिक राजकीय पर्याय असल्याचे चित्र आहे. 

पुणे पदवीधर आणि शिक्षक मतदारसंघ

पुण्यात पदवीधर आणि शिक्षक अशा दोन स्वतंत्र मतदारसंघांसाठी निवडणूक होणार असल्याने पुणे विभागात या निवडणुकीला महत्त्व आहे. मुख्य निवडणूक अधिकारी कार्यालयाने पदवीधर आणि शिक्षक मतदारसंघांसाठी मतदार नोंदणीची स्वतंत्र प्रक्रिया राबवली होती. पात्र मतदारांसाठी अंतिम मतदार याद्याही उपलब्ध करून देण्यात आल्या आहेत. 

पुणे पदवीधर मतदारसंघाचे विद्यमान सदस्य अरुण लाड, तर पुणे शिक्षक मतदारसंघाचे सदस्य जयंत आसगावकर आहेत. त्यांच्या जागांसाठी आता नव्या निवडणूक प्रक्रियेला सुरुवात होत आहे. 

अमरावती शिक्षक मतदारसंघ

अमरावती शिक्षक मतदारसंघाचाही या निवडणुकीत समावेश आहे. विद्यमान सदस्य किरण सरनाईक यांचा कार्यकाळ डिसेंबरमध्ये संपत असल्याने या जागेसाठी निवडणूक होत आहे. अमरावती शिक्षक मतदारसंघातील पात्र शिक्षक मतदारांची नोंदणी आणि मतदार यादी तयार करण्याची प्रक्रिया मुख्य निवडणूक अधिकारी कार्यालयाने यापूर्वी राबवली आहे. 

उमेदवारीनंतर स्पष्ट होणार अंतिम चित्र

सध्या विविध राजकीय पक्ष आणि संघटनांकडून संभाव्य उमेदवारांच्या नावांची चर्चा सुरू असली तरी अधिकृत उमेदवारी अर्ज दाखल झाल्यानंतरच प्रत्येक मतदारसंघातील अंतिम लढतीचे चित्र स्पष्ट होईल. ६ ऑक्टोबरपर्यंत उमेदवारी अर्ज दाखल करता येणार असून ७ ऑक्टोबरला छाननीनंतर पात्र उमेदवारांची संख्या स्पष्ट होईल. ९ ऑक्टोबरपर्यंत अर्ज मागे घेण्याची मुदत असल्याने अंतिम उमेदवारांची यादी त्यानंतर निश्चित होणार आहे. 

या निवडणुकीच्या पार्श्वभूमीवर विविध पक्षांनी संघटनात्मक तयारी सुरू केल्याचे यापूर्वीच दिसून आले आहे. उदाहरणार्थ, काँग्रेसने २०२५मध्ये या पाचही मतदारसंघांमध्ये समन्वयासाठी वरिष्ठ नेत्यांची नियुक्ती केली होती. पुणे पदवीधर आणि शिक्षक मतदारसंघांसाठी बाळासाहेब थोरात, नागपूर पदवीधरसाठी सतेज पाटील, छत्रपती संभाजीनगर पदवीधरसाठी सुनील देशमुख आणि अमरावती शिक्षक मतदारसंघासाठी एम. एम. शेख यांची समन्वयक म्हणून नियुक्ती करण्यात आली होती. ही पक्षाची संघटनात्मक तयारी होती; त्यावरून निवडणुकीचा निकाल किंवा कोणता पक्ष विजयी होईल, असा निष्कर्ष काढता येत नाही. 

मतदानाची तयारी कशी?

पदवीधर आणि शिक्षक मतदारसंघांची मतदार यादी सामान्य विधानसभा मतदारसंघांपेक्षा स्वतंत्र स्वरूपाची असते. महाराष्ट्राच्या मुख्य निवडणूक अधिकारी कार्यालयाने या दोन्ही प्रकारच्या मतदारसंघांसाठी स्वतंत्र मतदार नोंदणी आणि अंतिम मतदार याद्यांची व्यवस्था केली आहे. पात्र मतदारांना आपले नाव संबंधित मतदार यादीत आहे की नाही, याची पडताळणी करणे महत्त्वाचे ठरणार आहे. 

एकूणच, महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या पाच जागांसाठी निवडणूक कार्यक्रम जाहीर झाल्याने राज्यातील पदवीधर आणि शिक्षक मतदारसंघांतील राजकीय हालचालींना आता वेग येणार आहे. २९ सप्टेंबरला अधिसूचना, ६ ऑक्टोबरला उमेदवारी अर्जांची अंतिम तारीख, ९ ऑक्टोबरला माघारीची अंतिम मुदत, २३ ऑक्टोबरला मतदान आणि २७ ऑक्टोबरला निकाल असा या निवडणुकीचा प्रमुख कार्यक्रम आहे. अंतिम उमेदवार आणि प्रत्येक मतदारसंघातील लढतीचे स्वरूप उमेदवारी प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतर स्पष्ट होईल.