महिला शेतकऱ्यांसाठी स्वतंत्र पोर्टल सुरू; सरकारी योजनांचा लाभ मिळवणे होणार सुलभ, ऑनलाइन अर्जाची प्रक्रिया जाणून घ्या

महिला शेतकऱ्यांसाठी स्वतंत्र पोर्टल सुरू; सरकारी योजनांचा लाभ मिळवणे होणार सुलभ, ऑनलाइन अर्जाची प्रक्रिया जाणून घ्या

मुंबई : महाराष्ट्रातील महिला शेतकऱ्यांना स्वतंत्र आणि अधिकृत ओळख देण्याच्या दिशेने राज्य सरकारने आणखी एक पाऊल उचलले आहे. महाराष्ट्र महिला शेतकरी सक्षमीकरण अधिनियम, २०२६ अंतर्गत महिला शेतकरी प्रमाणपत्रासाठी स्वतंत्र ऑनलाइन पोर्टल सुरू करण्यात आले आहे. कृषिमंत्री दत्तात्रय भरणे यांच्या हस्ते भरणेवाडी येथून या पोर्टलचे ऑनलाइन उद्घाटन करण्यात आले. या माध्यमातून महिला शेतकऱ्यांची अधिकृत नोंदणी, प्रमाणपत्र वितरण आणि त्यांचा डिजिटल डेटाबेस तयार करण्याची प्रक्रिया राबवली जाणार आहे.

या उपक्रमाचा उद्देश महिला शेतकऱ्यांना विविध शासकीय योजना आणि कृषीविषयक सुविधांपर्यंत अधिक सुलभपणे पोहोच मिळवून देणे हा आहे. महिला शेतकऱ्यांना कृषी कर्ज, पीक विमा, अनुदान, कृषी निविष्ठा, आधुनिक शेतीची साधने तसेच विस्तार सेवांचा लाभ घेण्यासाठी अधिकृत शेतकरी ओळख उपयुक्त ठरणार आहे. मात्र, महिला शेतकरी प्रमाणपत्र मिळाल्याने प्रत्येक योजनेचा लाभ आपोआप मिळणार नाही; संबंधित योजनेच्या स्वतंत्र पात्रता अटी लागू राहतील, अशी पोर्टलवरील माहिती आहे.

जमिनीची मालकी अनिवार्य नाही

महिला शेतकरी म्हणून मान्यता देताना केवळ महिलेच्या नावावर जमीन आहे की नाही, हा निकष निर्णायक ठेवण्यात आलेला नाही. शेती किंवा शेतीशी संबंधित कामात महिलेचा प्रत्यक्ष सहभाग महत्त्वाचा मानण्यात आला आहे. त्यामुळे स्वतःची जमीन कसणाऱ्या महिलांबरोबरच भाडेपट्ट्याने किंवा बटाईने शेती करणाऱ्या महिलांनाही या प्रक्रियेत समाविष्ट करण्यात आले आहे. भूमिहीन शेतकरी महिला, शेतमजूर तसेच विविध शेतीपूरक व्यवसायांमध्ये कार्यरत महिलांनाही या कायद्याच्या कक्षेत स्थान देण्यात आले आहे.

पीक लागवडीव्यतिरिक्त बीजोत्पादन, बागायती, पशुसंवर्धन, कुक्कुटपालन, दुग्ध व्यवसाय, मधमाशीपालन, मत्स्य व्यवसाय, रेशीम उत्पादन, फलोत्पादन, पुष्पोत्पादन, कृषी-वनीकरण आणि अन्य शेतीपूरक कामांचाही यात समावेश आहे. त्यामुळे शेतीच्या प्रत्यक्ष कामात योगदान देणाऱ्या महिलांना त्यांच्या कामाच्या स्वरूपानुसार महिला शेतकरी म्हणून अधिकृत मान्यता मिळवण्याचा मार्ग उपलब्ध झाला आहे.

कोणत्या महिला अर्ज करू शकतात?

महाराष्ट्रातील १८ वर्षे किंवा त्यापेक्षा अधिक वयाच्या आणि शेती किंवा शेतीपूरक व्यवसायात कार्यरत असलेल्या महिला या प्रमाणपत्रासाठी पात्र ठरू शकतात. अधिकृत पोर्टलवरील पात्रतेनुसार महाराष्ट्राचे रहिवासी असणे, वैध आधार कार्ड आणि त्याला जोडलेला सक्रिय मोबाइल क्रमांक असणे आवश्यक आहे. अर्जदार महिला जमीनमालक, वैध भाडेकरू, बटाईदार, शेतमजूर किंवा शेतीशी संबंधित पात्र काम करणारी असू शकते.

ऑनलाइन अर्ज कसा करायचा?

महिला शेतकरी प्रमाणपत्रासाठी कृषी विभागाच्या अधिकृत महाकृषी पोर्टलवर ऑनलाइन अर्ज करता येतो. अर्ज प्रक्रियेत आधार क्रमांक, आधारवरील नाव, मोबाइल क्रमांक तसेच जिल्हा, तालुका आणि गावाची माहिती भरावी लागते. त्यानंतर महिला कोणत्या प्रकारचे शेती किंवा शेतीपूरक काम करते, त्याची योग्य नोंद करावी लागते. माहिती तपासून अर्ज ऑनलाइन सादर करायचा आहे. अधिकृत अर्ज प्रणालीमध्ये आधार-आधारित e-KYC प्रक्रियेचाही उल्लेख आहे.

अधिकृत पोर्टलनुसार अर्ज करण्यासाठी Mahila Shetkari Portal उपलब्ध आहे. अर्जासोबत आवश्यक माहिती अचूक भरणे महत्त्वाचे असून चुकीची किंवा दिशाभूल करणारी माहिती आढळल्यास अर्ज नाकारला जाऊ शकतो. पोर्टलवर अर्जाची प्रक्रिया, पात्रता आणि संबंधित मार्गदर्शक साहित्यही उपलब्ध करून देण्यात आले आहे.

अर्जानंतर काय होणार?

ऑनलाइन अर्ज केल्यानंतर तो संबंधित ग्रामसभा किंवा नगरपंचायतीसमोर मान्यतेसाठी ठेवण्यात येईल. अर्जातील माहितीची खातरजमा झाल्यानंतर संबंधित पातळीवर निर्णय घेतला जाईल. मान्यता मिळाल्यानंतर पदनिर्देशित अधिकाऱ्यांकडून महिला शेतकरी प्रमाणपत्र देण्याची प्रक्रिया सुरू होईल. उपलब्ध माहितीनुसार ग्रामसभेची मान्यता मिळाल्यानंतर १५ दिवसांच्या आत प्रमाणपत्र देण्याची तरतूद आहे.

या प्रक्रियेमुळे राज्यातील महिला शेतकऱ्यांचा स्वतंत्र अधिकृत डेटाबेस तयार होणार आहे. त्याचा उपयोग भविष्यात महिला शेतकऱ्यांसाठीच्या विविध योजना आणि कार्यक्रमांची अंमलबजावणी अधिक लक्ष्यित पद्धतीने करण्यासाठी होऊ शकतो. महिला शेतकऱ्यांना कृषी विभागाच्या योजनांशी जोडणे, कर्ज आणि विमा सुविधांपर्यंत पोहोच सुलभ करणे तसेच कृषी निविष्ठा आणि विस्तार सेवांचा लाभ मिळवून देणे, हे या उपक्रमाचे प्रमुख उद्दिष्ट आहे.

कृषी विभागाने पात्र महिलांनी अधिकृत पोर्टलवर जाऊन अर्ज करण्याचे आवाहन केले आहे. अर्जासंदर्भात मदतीसाठी तालुका आणि जिल्हा पातळीवर ‘महिला शेतकरी सहाय्य अधिकारी’ उपलब्ध असल्याचे पोर्टलवर नमूद करण्यात आले असून मदतीसाठी 020-26123648 हा क्रमांक देण्यात आला आहे.

महत्त्वाचे : महिला शेतकरी प्रमाणपत्र हे अधिकृत शेतकरी म्हणून ओळख सिद्ध करणारे प्रमाणपत्र आहे. त्यातून संबंधित महिलेला विविध योजनांसाठी अर्ज करण्याची सुविधा सुलभ होते; मात्र प्रत्येक सरकारी योजनेच्या स्वतंत्र पात्रता, कागदपत्रे आणि अटी पूर्ण करणे आवश्यक राहणार आहे.