Nagpur News : सावनेरमध्ये थाई मांगूरविरोधात मोठी कारवाई; 74 टन जिवंत मासे जप्त, अवैध मत्स्यपालनाला दणका
24 Aug 2026 5 Viewsसावनेर तालुक्यातील दोहडघाट परिसरात प्रतिबंधित ‘थाई मांगूर’ माशांच्या अवैध पालनाविरोधात मत्स्यव्यवसाय विभागाने मोठी कारवाई केली आहे. सलग दोन दिवस राबविण्यात आलेल्या विशेष मोहिमेत शेततळ्यांमधून तब्बल 74 टन जिवंत थाई मांगूर मासे जप्त करण्यात आले. जप्त करण्यात आलेल्या माशांची वैज्ञानिक पद्धतीने विल्हेवाट लावण्यात आली असून, या कारवाईमुळे नागपूर जिल्ह्यातील अवैध थाई मांगूर पालन करणाऱ्यांमध्ये खळबळ उडाली आहे.
दोन दिवसांची विशेष मोहीम
मत्स्यव्यवसाय विभागाने 21 आणि 22 ऑगस्ट रोजी सावनेर तालुक्यातील दोहडघाट परिसरात ही विशेष कारवाई केली. परिसरातील काही शेततळ्यांमध्ये प्रतिबंधित थाई मांगूर माशांचे मोठ्या प्रमाणावर पालन केले जात असल्याची माहिती विभागाला मिळाली होती. त्यानंतर पथकाने नियोजनबद्ध पद्धतीने संबंधित ठिकाणी तपासणी आणि कारवाई सुरू केली.
या मोहिमेदरम्यान शेततळ्यांमध्ये आढळून आलेले सुमारे 74 टन जिवंत मांगूर मासे बाहेर काढण्यात आले. त्यानंतर या माशांची वैज्ञानिक पद्धतीने विल्हेवाट लावण्यात आली. प्रतिबंधित प्रजातीचा साठा नष्ट करून त्याचा नैसर्गिक जलस्रोतांमध्ये प्रसार होऊ नये, याची खबरदारी विभागाकडून घेण्यात आली.
संशयितावर गुन्हा दाखल करण्याची प्रक्रिया
या प्रकरणात बेकायदेशीर मत्स्यपालन केल्याचा संशय असलेल्या बाडू शेख याच्यावर पोलिसांत गुन्हा दाखल करण्याची प्रक्रिया सुरू असल्याची माहिती मत्स्यव्यवसाय विभागाने दिली आहे.
प्रतिबंधित थाई मांगूरचे पालन, संवर्धन किंवा विक्री करणाऱ्यांविरोधात यापुढेही कठोर कारवाई केली जाईल, असा इशारा विभागाने दिला आहे. त्यामुळे अवैध पद्धतीने मांगूर पालन करणाऱ्या व्यक्तींवर कारवाईचा बडगा आणखी तीव्र होण्याची शक्यता आहे.
तीन महिन्यांपासून जिल्ह्यात विशेष मोहीम
नागपूर जिल्ह्यातील थाई मांगूरच्या अवैध मत्स्यपालनाला आळा घालण्यासाठी गेल्या तीन महिन्यांपासून मत्स्यव्यवसाय सहाय्यक आयुक्त कार्यालयाच्या माध्यमातून विशेष मोहीम राबविण्यात येत आहे.
या मोहिमेदरम्यान जिल्ह्यात आतापर्यंत 150 टनांहून अधिक थाई मांगूर माशांचा साठा नष्ट करण्यात आल्याची माहिती विभागाने दिली आहे. सातत्याने करण्यात येणाऱ्या या कारवायांमुळे नागपूर परिसरात पसरलेले अवैध मत्स्यपालनाचे नेटवर्क मोडून काढण्यास मदत होत असल्याचा दावा विभागाने केला आहे.
दोहडघाट येथील कारवाई ही या व्यापक मोहिमेतील महत्त्वाची कारवाई मानली जात आहे. मोठ्या प्रमाणावर जिवंत मासे जप्त झाल्याने या भागात प्रतिबंधित प्रजातीचे पालन किती मोठ्या प्रमाणावर सुरू होते, याची कल्पना येते.
वरिष्ठ अधिकाऱ्यांच्या मार्गदर्शनाखाली कारवाई
ही कारवाई प्रादेशिक उपआयुक्त सुनील जांभुळे यांच्या मार्गदर्शनाखाली आणि सहाय्यक आयुक्त शुभम कोमरेवार यांच्या नेतृत्वाखाली करण्यात आली.
मोहिमेत मत्स्यव्यवसाय विकास अधिकारी प्रशांत वैद्य, सहाय्यक मत्स्यव्यवसाय विकास अधिकारी निखिल नारद, अंकित वैद्य, जितेश केशवे, शिवानंद पाटील, सतीश क्षीरसागर आणि अविनाश सदावर्ती यांनी सहभाग घेतला.
पथकाने परिसरातील शेततळ्यांची तपासणी करून प्रतिबंधित माशांचा साठा शोधून काढला. कारवाईदरम्यान जप्त केलेल्या माशांची विल्हेवाट लावताना पर्यावरणीय सुरक्षिततेची विशेष काळजी घेण्यात आली.
थाई मांगूर धोकादायक का मानला जातो?
थाई मांगूर हा मांसाहारी आणि आक्रमक प्रवृत्तीचा मासा म्हणून ओळखला जातो. स्थानिक जलस्रोतांमध्ये त्याचा प्रसार झाल्यास स्थानिक माशांच्या प्रजातींवर त्याचा विपरीत परिणाम होऊ शकतो. स्थानिक परिसंस्थेतील जैवविविधता आणि नैसर्गिक अन्नसाखळीवरही त्याचा परिणाम होण्याची शक्यता असते.
विशेषतः प्रतिबंधित प्रजातींचे पालन नैसर्गिक जलस्रोतांच्या जवळ किंवा शेततळ्यांमध्ये केले जात असल्यास पूर, अतिवृष्टी किंवा इतर कारणांमुळे हे मासे बाहेरील पाणीस्रोतांमध्ये जाण्याचा धोका निर्माण होतो. त्यामुळे अशा प्रजातींच्या अवैध पालनावर नियंत्रण ठेवणे आवश्यक असल्याचे मत्स्यव्यवसाय विभागाकडून स्पष्ट करण्यात आले आहे.
मानवी आरोग्याचाही प्रश्न
थाई मांगूरच्या अवैध पालनाबाबत पर्यावरणाबरोबरच मानवी आरोग्याचा मुद्दाही उपस्थित केला जात आहे. दूषित किंवा निकृष्ट दर्जाच्या पाण्यात वाढवले जाणारे मासे आणि त्यांच्या संगोपनासाठी वापरले जाणारे खाद्य याबाबत प्रश्न उपस्थित होत असतात.
या पार्श्वभूमीवर प्रतिबंधित मांगूर माशांचे पालन आणि विक्री रोखण्याची भूमिका मत्स्यव्यवसाय विभागाने घेतली आहे. नागरिकांच्या आरोग्याचे संरक्षण आणि जलपरिसंस्थेचे संतुलन राखण्यासाठी अशा कारवाया महत्त्वाच्या असल्याचे विभागाचे म्हणणे आहे.
प्रामाणिक मत्स्यपालकांना फायदा होणार
अवैध मत्स्यपालनाविरोधातील कारवाईचा फायदा कायदेशीर आणि प्रामाणिक पद्धतीने मत्स्यपालन करणाऱ्या व्यावसायिकांनाही होणार असल्याचे विभागाने म्हटले आहे.
प्रतिबंधित माशांच्या स्वस्त किंवा अनधिकृत विक्रीमुळे कायदेशीर पद्धतीने मत्स्यपालन करणाऱ्या मत्स्यपालकांना बाजारपेठेत स्पर्धेला सामोरे जावे लागू शकते. त्यामुळे अवैध साठे आणि विक्रीवर नियंत्रण आल्यास प्रामाणिक मत्स्यपालकांना योग्य बाजारपेठ आणि त्यांच्या उत्पादनाला योग्य मोबदला मिळण्याचा मार्ग मोकळा होईल.
कारवाई आणखी कठोर करण्याचा इशारा
दोहडघाट परिसरातील 74 टन मांगूर जप्तीच्या कारवाईनंतर मत्स्यव्यवसाय विभागाने आपली मोहीम आणखी तीव्र करण्याचे संकेत दिले आहेत. पर्यावरण आणि मानवी आरोग्यास संभाव्य धोका निर्माण करणाऱ्या प्रतिबंधित थाई मांगूरचे पालन किंवा विक्री करणाऱ्यांवर कठोर फौजदारी कारवाई केली जाईल, असा स्पष्ट इशारा विभागाने दिला आहे.
नागपूर जिल्ह्यात गेल्या तीन महिन्यांत 150 टनांहून अधिक मांगूर नष्ट करण्यात आल्याने प्रशासन या प्रकरणाकडे गांभीर्याने पाहत असल्याचे स्पष्ट झाले आहे. आता पुढील काळात जिल्ह्यातील इतर भागांमध्येही शेततळी, जलस्रोत आणि मत्स्यपालन केंद्रांची तपासणी वाढण्याची शक्यता आहे.
दोहडघाट येथील कारवाईमुळे प्रतिबंधित थाई मांगूरच्या अवैध पालनाविरोधातील प्रशासनाची मोहीम किती व्यापक आहे, हे पुन्हा एकदा समोर आले आहे. पर्यावरणीय संतुलन, स्थानिक मत्स्यप्रजातींचे संरक्षण आणि नागरिकांचे आरोग्य लक्षात घेता अशा अवैध मत्स्यपालनावर प्रभावी नियंत्रण ठेवणे हे प्रशासनासमोरील महत्त्वाचे आव्हान राहणार आहे.