नेपाळमध्ये महापुराचा कहर; मृतांचा आकडा ६७५ वर, २,४९८ जण बेपत्ता; भारताकडून ६८.५ टन मदत

नेपाळमध्ये आलेल्या भीषण फ्लॅश फ्लडने संपूर्ण देशाला हादरवून सोडले आहे. भोटेकोशी नदीच्या पुरामुळे मध्य नेपाळातील अनेक भागांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर विध्वंस झाला असून, मृतांचा आकडा ६७५ वर पोहोचला आहे. तब्बल २,४९८ नागरिक अद्याप बेपत्ता असल्याची माहिती नेपाळच्या राष्ट्रीय आपत्ती जोखीम निवारण आणि व्यवस्थापन प्राधिकरणाने दिली आहे. दुसरीकडे, पूरग्रस्त भागात पुन्हा पावसाचा धोका निर्माण झाल्याने बचावकार्य करणाऱ्या पथकांसमोरील आव्हाने वाढली आहेत. या संकटाच्या काळात भारतानेही नेपाळच्या मदतीसाठी मोठ्या प्रमाणावर मदत सामग्री आणि तज्ज्ञ पथके पाठवली आहेत.

मृतांचा आकडा ६७५ वर; हजारो जणांचा शोध सुरू

नेपाळमध्ये २६ ऑगस्ट रोजी भोटेकोशी नदीच्या परिसरात आलेल्या विनाशकारी पुरानंतर बचाव आणि शोधमोहीम युद्धपातळीवर सुरू आहे. पुराच्या पाण्यासोबत चिखल, दगड आणि ढिगारा मोठ्या वेगाने खाली आल्याने अनेक गावे, रस्ते, पूल आणि इतर महत्त्वाच्या पायाभूत सुविधा उद्ध्वस्त झाल्या.

ताज्या माहितीनुसार, आतापर्यंत ६७५ मृतदेह बाहेर काढण्यात आले आहेत, तर २,४९८ नागरिक अद्याप बेपत्ता आहेत. बेपत्ता नागरिकांमध्ये स्थानिक नागरिकांसोबतच परदेशी नागरिक, जलविद्युत प्रकल्पांशी संबंधित कर्मचारी तसेच काही सुरक्षा दलातील जवानांचाही समावेश आहे.

बेपत्ता नागरिकांचा शोध घेण्यासाठी नेपाळ लष्कर, पोलीस, सशस्त्र पोलीस दल आणि इतर बचाव यंत्रणांचे हजारो जवान तैनात करण्यात आले आहेत. चिखलाने भरलेल्या खोऱ्यांमध्ये, नदीकाठच्या परिसरात तसेच जलविद्युत प्रकल्पांच्या ठिकाणी शोधमोहीम सुरू आहे.

६७५ मृत्यू, २,४९८ जण बेपत्ता; नेपाळमध्ये बचावकार्याला वेग

पुन्हा पावसाचा धोका, बचावकार्यापुढे मोठे आव्हान

महापुराने उद्ध्वस्त झालेल्या भागांमध्ये अद्याप परिस्थिती पूर्णपणे नियंत्रणात आलेली नाही. नदीच्या पाणीपातळीत वाढ आणि पुन्हा पावसाचा धोका असल्याने प्रशासनाने सतर्कता वाढवली आहे.

नवीन पावसामुळे आधीच कमकुवत झालेल्या भागांमध्ये पुन्हा पूर किंवा दरडी कोसळण्याचा धोका निर्माण होऊ शकतो. त्यामुळे बचाव पथकांना नागरिकांना सुरक्षित ठिकाणी हलवण्याबरोबरच स्वतःचीही सुरक्षा लक्षात घेऊन काम करावे लागत आहे. ताज्या अहवालांनुसार भोटेकोशी नदीच्या पाणीपातळीत वाढ होत असल्याने काही भागांतील नागरिकांना उंच ठिकाणी हलवण्याची तयारी सुरू आहे.

दुर्गम भागांमध्ये जाणारे रस्ते आणि पूल वाहून गेल्यामुळे अनेक ठिकाणी जमिनीमार्गे पोहोचणे कठीण झाले आहे. त्यामुळे हेलिकॉप्टरच्या माध्यमातून नागरिकांची सुटका आणि मदत सामग्री पोहोचवण्यावरही मोठा भर देण्यात आला आहे.

ग्लेशियरशी संबंधित घटनेनंतर पुराचा तडाखा

नेपाळ-तिबेट सीमेजवळील हिमालयीन भागात बर्फ आणि दगडांचा मोठा प्रवाह निर्माण झाल्यानंतर भोटेकोशी नदीच्या पाण्याच्या प्रवाहात अचानक वाढ झाली. त्यानंतर पाणी, चिखल आणि दगडांचा वेगवान प्रवाह मध्य नेपाळच्या अनेक भागांत पोहोचला.

या महापुराचा सर्वाधिक परिणाम रसुवा, नुवाकोट, धादिंग आणि आसपासच्या जिल्ह्यांमध्ये दिसून आला. अनेक घरे वाहून गेली, वाहने पुराच्या पाण्यात अडकली आणि महत्त्वाचे पूल तसेच रस्ते उद्ध्वस्त झाले. काही जलविद्युत प्रकल्पांनाही मोठा फटका बसला आहे.

या आपत्तीमुळे हजारो नागरिकांचे जनजीवन विस्कळीत झाले असून, अनेक कुटुंबे आपल्या नातेवाईकांचा शोध घेत आहेत.

१०८ भारतीय नागरिकांची सुटका

या आपत्तीचा फटका नेपाळमध्ये असलेल्या भारतीय नागरिकांनाही बसला आहे. भारताच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने दिलेल्या माहितीनुसार, आतापर्यंत १०८ भारतीय नागरिकांची नेपाळमधून सुरक्षित सुटका करण्यात आली आहे. याशिवाय यापूर्वी संपर्क होऊ न शकलेल्या सुमारे ५० भारतीय नागरिकांशी पुन्हा संपर्क प्रस्थापित झाला आहे.

मात्र, २७५ भारतीय नागरिक अद्याप बेपत्ता असल्याची माहिती परराष्ट्र मंत्रालयाने दिली आहे. याशिवाय भारतीय वंशाचे, मात्र इतर देशांचे नागरिकत्व असलेले सुमारे १२८ लोकही अद्याप संपर्काबाहेर आहेत.

चीनमधूनही मोठ्या संख्येने भारतीय नागरिक नेपाळमध्ये सुरक्षितपणे दाखल झाले आहेत. उपलब्ध माहितीनुसार, गेल्या दोन दिवसांत ५९८ भारतीय नागरिक चीनमधून नेपाळमध्ये दाखल झाले, तर चीनमध्ये अजूनही सुमारे ९०० भारतीय नागरिक सुरक्षित असून ते भारतीय दूतावासाच्या संपर्कात आहेत.

भारताकडून नेपाळला मोठी मदत

नेपाळमधील आपत्तीची तीव्रता लक्षात घेऊन भारताने मदतकार्याला वेग दिला आहे. भारताकडून आतापर्यंत ६८.५ टन मदत सामग्री नेपाळमध्ये पाठवण्यात आली आहे.

यामध्ये अत्यावश्यक औषधे, अन्नपदार्थ, पोर्टेबल जनरेटर, पाणी शुद्धीकरणाच्या गोळ्या आणि इतर तांत्रिक साहित्याचा समावेश आहे. भारताने मदतीची चौथी खेप म्हणून आणखी ११ टन सामग्री सी-१३०जे हर्क्युलिस विमानाद्वारे नेपाळला पाठवली आहे.

विशेष म्हणजे या चौथ्या खेपेसोबत भारतीय लष्कराचे बोगदा-बचाव तज्ज्ञ पथक आणि फॉरेन्सिक तज्ज्ञही पाठवण्यात आले आहेत. बेपत्ता व्यक्तींची ओळख पटवण्यासाठी डीएनए नमुन्यांच्या तपासातही भारतीय तज्ज्ञ मदत करणार आहेत.

पूल उभारण्यासाठीही भारताची मदत

पूरामुळे अनेक पूल वाहून गेल्याने मदतकार्य आणि नागरिकांची वाहतूक मोठ्या अडचणीत आली आहे. त्यामुळे भारताने पूल उभारण्यासाठी आवश्यक साहित्यही नेपाळला पाठवले आहे.

भारताकडून २३० फूट लांबीच्या सिंगल-लेन मॉड्युलर स्टील ब्रिजसाठीचे साहित्य घेऊन १६ ट्रक नेपाळमध्ये पोहोचले आहेत. याशिवाय आणखी सात बेली ब्रिज उभारण्यासाठी आवश्यक साहित्य लवकरच पाठवण्यात येणार आहे. त्यासाठी तांत्रिक पथकेही नेपाळमध्ये दाखल होणार आहेत.

हजारो कुटुंबांसमोर अनिश्चिततेचे संकट

नेपाळमधील या महापुराने केवळ मोठ्या प्रमाणावर जीवितहानीच केली नाही, तर हजारो कुटुंबांचे आयुष्य उद्ध्वस्त केले आहे. अनेक जण आपल्या नातेवाईकांच्या शोधात आहेत. काही भागांमध्ये मृतदेहांची ओळख पटवणेही आव्हानात्मक ठरत आहे.

दरम्यान, बचावकार्य अजूनही सुरू असून बेपत्ता नागरिकांचा शोध घेण्याला प्रशासनाने सर्वोच्च प्राधान्य दिले आहे. मात्र, पुन्हा पाऊस आणि वाढत्या नदीपातळीमुळे परिस्थिती आणखी गंभीर होण्याची शक्यता आहे.

मृतांचा वाढता आकडा, हजारो बेपत्ता नागरिक आणि त्यातच नव्या पुराचा धोका यामुळे नेपाळसमोरील संकट अद्याप कायम आहे. अशा परिस्थितीत भारताकडून मिळणारी मदत नेपाळच्या बचाव आणि पुनर्वसन प्रयत्नांसाठी महत्त्वाची ठरत आहे.