ओंकार हत्तीवर वनकर्मचाऱ्यांकडून आगीच्या मशाली फेकल्याचा आरोप; सिंधुदुर्गात संताप

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यात वन्यजीव आणि मानव संघर्षाच्या पार्श्वभूमीवर ओंकार नावाचा हत्ती पुन्हा चर्चेत आला आहे. या हत्तीला हुसकावण्यासाठी वनविभागाच्या कर्मचाऱ्यांकडून आगीच्या मशाली फेकण्यात आल्याचा प्रकार समोर आला आहे. या घटनेचा व्हिडीओ सोशल मीडियावर व्हायरल झाल्यानंतर प्राणीप्रेमी आणि नागरिकांकडून संताप व्यक्त केला जात असल्याचे वृत्त एबीपी माझाने दिले आहे. वृत्तानुसार, ही घटना सिंधुदुर्गातील असून हत्तीला नियंत्रणात आणण्यासाठी अशा प्रकारे आगीचा वापर करण्यात आल्याचा आरोप आहे.

वन्यप्राण्यांच्या संरक्षणाची जबाबदारी असलेल्या यंत्रणेतील कर्मचाऱ्यांकडूनच हत्तीवर आगीच्या मशाली फेकल्याचे दृश्य समोर आल्याने या घटनेची चर्चा सुरू झाली आहे. व्हायरल झालेल्या व्हिडीओच्या आधारे प्राणीप्रेमींकडून संबंधित कर्मचाऱ्यांवर कारवाईची मागणी केली जात असल्याचे वृत्तात नमूद करण्यात आले आहे. या प्रकरणात वरिष्ठ वन अधिकारी काय भूमिका घेतात आणि संबंधित कर्मचाऱ्यांवर कोणती कारवाई होते, याकडे आता लक्ष लागले आहे.

ओंकार हत्तीचा सिंधुदुर्ग-गोवा सीमाभागात वावर

ओंकार नावाचा हत्ती गेल्या काही काळापासून सिंधुदुर्ग आणि गोवा सीमा भागात चर्चेत आहे. या परिसरातील शेती आणि बागायती पिकांचे नुकसान होत असल्याची माहिती सातत्याने समोर येत आहे. सध्या ओंकार हत्ती सावंतवाडी तालुक्यातील मडुरा गाव परिसरात फिरत असल्याचे वृत्तात म्हटले आहे. या भागातील भातशेतीमध्ये हत्तीचा वावर असल्याने शेतकऱ्यांचे नुकसान होत आहे.

मडुरा परिसरात ओंकारकडून भातशेतीसह नाचणीची शेती, काजू तसेच नारळ आणि सुपारीच्या बागांचेही नुकसान होत असल्याचे एबीपी माझाच्या वृत्तात नमूद करण्यात आले आहे. त्यामुळे आधीच नैसर्गिक परिस्थितीमुळे अडचणीत असलेल्या शेतकऱ्यांसमोर वन्यहत्तीच्या वावराचे आणखी एक संकट उभे राहिल्याचे चित्र आहे.

पावसाअभावी शेती अडचणीत; त्यात हत्तीच्या नुकसानीची भर

तळकोकणातील शेतीवर यंदा पावसाच्या कमतरतेचा परिणाम होत असल्याचे वृत्तात म्हटले आहे. एल-निनोच्या प्रभावामुळे पाऊस कमी झाल्याने भात, नाचणी आणि भुईमूग यांसारखी पिके अडचणीत आली आहेत. पावसाअभावी पिकांची वाढ खुंटणे आणि उत्पादनात घट होण्याची शक्यता निर्माण झाली असतानाच ओंकार हत्तीच्या वावरामुळे शेतकऱ्यांच्या अडचणी वाढल्याचे वृत्तात नमूद करण्यात आले आहे.

मडुरा गावातील शेतांमध्ये हत्ती फिरत असल्याने तयार होत असलेल्या भातपिकाचे नुकसान होत आहे. त्यामुळे ओंकार हत्तीच्या हालचालींवर नियंत्रण आणण्यासाठी आणि शेतीचे नुकसान रोखण्यासाठी वनविभागाने तातडीने उपाययोजना कराव्यात, अशी मागणी स्थानिक शेतकऱ्यांकडून केली जात असल्याचे वृत्तात म्हटले आहे.

आगीच्या मशालींच्या वापरावर प्रश्नचिन्ह

हत्तीला हुसकावण्यासाठी किंवा नियंत्रणात आणण्यासाठी आगीच्या मशालींचा वापर करण्यात आल्याचा आरोप या घटनेतील सर्वात महत्त्वाचा मुद्दा आहे. व्हायरल व्हिडीओ समोर आल्यानंतर वन्यजीवांच्या संरक्षणासाठी असलेल्या यंत्रणेच्या पद्धतीवर प्रश्न उपस्थित केले जात आहेत. एबीपी माझाच्या वृत्तानुसार, हत्तीवर अशा प्रकारे आग वापरणे कायद्याच्या तरतुदींशी संबंधित गंभीर बाब असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.

वृत्तात वन्यजीव संरक्षण कायदा, 1972, हत्ती संरक्षणासंबंधीच्या तरतुदी आणि प्राणी क्रूरता प्रतिबंधक कायदा, 1960 यांचा उल्लेख करण्यात आला आहे. या कायदेशीर चौकटीअंतर्गत वन्यप्राण्यांना अनावश्यक त्रास देणे, मारहाण करणे किंवा वेदना होतील अशा कृती करण्यास मनाई असल्याचे वृत्तात नमूद आहे.

मात्र, या घटनेत नेमकी कोणती कायदेशीर कारवाई लागू होते, तसेच संबंधित कर्मचाऱ्यांवर विभागीय अथवा इतर कोणती कारवाई करण्यात आली आहे का, याबाबत या वृत्तामध्ये वरिष्ठ वन अधिकाऱ्यांकडून अधिकृत कारवाईची माहिती देण्यात आलेली नाही. त्यामुळे पुढील अधिकृत तपास आणि वनविभागाच्या भूमिकेकडे लक्ष आहे.

यापूर्वीही ओंकार हत्तीची चर्चा

ओंकार हत्तीच्या वावरामुळे यापूर्वीही सिंधुदुर्गात वाद निर्माण झाले आहेत. संबंधित वृत्तातच दिलेल्या माहितीनुसार, नदीत आंघोळ करणाऱ्या ओंकार हत्तीच्या अंगावर सुतळी बॉम्ब फेकल्याचा प्रकार यापूर्वी समोर आला होता. त्यामुळे या हत्तीच्या बाबतीत मानव-वन्यजीव संघर्षाचा मुद्दा पुन्हा चर्चेत आला आहे.

एकीकडे हत्तीच्या वावरामुळे शेतकऱ्यांच्या पिकांचे नुकसान होत आहे, तर दुसरीकडे त्याला हुसकावण्याच्या पद्धतीवरून प्रश्न उपस्थित होत आहेत. त्यामुळे शेतकऱ्यांचे नुकसान कमी करण्यासोबतच वन्यप्राण्यांच्या संरक्षणाची जबाबदारीही पाळली जावी, अशी अपेक्षा व्यक्त होत आहे.

सध्या ओंकार हत्ती मडुरा परिसरात शेती आणि बागायती भागात वावरत असल्याचे वृत्त आहे. आगीच्या मशाली फेकल्याचा व्हिडीओ समोर आल्यानंतर या प्रकरणाची अधिकृत चौकशी होते का, संबंधित कर्मचाऱ्यांवर कारवाई केली जाते का आणि भविष्यात ओंकार हत्तीचा वावर नियंत्रित करण्यासाठी वनविभाग कोणत्या उपाययोजना करतो, याकडे सिंधुदुर्गातील नागरिक आणि शेतकऱ्यांचे लक्ष लागले आहे.