पुण्यात ‘डिजेमुक्त उत्सवा’साठी सुजाण पुणेकरांची प्रबोधन सभा; रविवारी गुडलक चौकात जमणार नागरिक

पुणे : गणेशोत्सवाच्या पार्श्वभूमीवर पुण्यात पुन्हा एकदा ध्वनीप्रदूषणाचा मुद्दा ऐरणीवर आला आहे. डीजे, डॉल्बी, प्लाझ्मा, लेझर आणि आरोग्याला घातक ठरणाऱ्या इतर प्रकारांना उत्सवातून हद्दपार करण्यासाठी ‘सुजाण पुणेकर डिजेमुक्त उत्सव’ या उपक्रमांतर्गत प्रबोधन सभेचे आयोजन करण्यात आले आहे. या सभेसाठी रविवारी सकाळी ११ वाजता गुडलक चौक येथे नागरिक एकत्र येणार आहेत. विशेष म्हणजे, या सभेसाठी डेक्कन पोलिसांची परवानगी मिळाल्याचे आयोजकांकडून सांगण्यात आले आहे.

ही सभा कोणत्याही प्रकारचा मोर्चा किंवा आंदोलन नसून नागरिकांच्या मागण्या प्रशासन, राजकीय प्रतिनिधी आणि गणेशोत्सव मंडळांपर्यंत पोहोचवण्यासाठी आयोजित करण्यात आली असल्याचे आयोजकांनी स्पष्ट केले आहे. उत्सवाला विरोध करणे हा या सभेचा उद्देश नसून, उत्सवाचा आनंद कायम ठेवत ध्वनीप्रदूषण आणि आरोग्यविघातक प्रकारांवर मर्यादा आणाव्यात, अशी भूमिका आयोजकांनी मांडली आहे.

‘ही सभा संघर्षाची नाही, संवादाची’

आयोजकांनी प्रसिद्ध केलेल्या निवेदनात पुणेकरांनी आपल्या मागण्यांसाठी एकत्र येण्याचे आवाहन केले आहे. प्रशासन किंवा गणेशोत्सव मंडळांच्या विरोधात ही भूमिका नसल्याचेही निवेदनात स्पष्ट करण्यात आले आहे.

“आपला आवाज प्रशासनाने, राजकीय प्रतिनिधींनी आणि गणेशोत्सव मंडळातील आपल्या मित्रांनी ऐकावा,” अशी अपेक्षा आयोजकांनी व्यक्त केली आहे. ही सभा कोणाविरोधातील आंदोलन नसून प्रबोधनासाठी असल्याचे त्यांनी नमूद केले आहे.

“आपण सगळे गणपतीच्या बाजूचे आहोत. आपण बुद्धीच्या देवतेच्या मार्गावर चालणारे आहोत,” अशी भावना व्यक्त करत नागरिकांनी शांततेच्या आणि संवादाच्या माध्यमातून हा विषय मांडावा, असे आवाहन करण्यात आले आहे.

सभेसाठी योग्य नियोजन करण्यात आले असून प्रशासनाला या कार्यक्रमाची माहिती देण्यात आली आहे. पोलिस आणि प्रशासनाकडून सहकार्य मिळत असल्याचेही आयोजकांनी सांगितले आहे.

पुण्याच्या गणेशोत्सवाला मोठी सामाजिक आणि सांस्कृतिक परंपरा

प्रसिद्ध निवेदनात पुण्याच्या गणेशोत्सवाच्या ऐतिहासिक आणि सामाजिक परंपरेचाही उल्लेख करण्यात आला आहे. पुण्यातील सार्वजनिक उत्सव हे केवळ धार्मिक कार्यक्रम नसून शहराच्या सामाजिक, सांस्कृतिक आणि सार्वजनिक जीवनाचा अविभाज्य भाग असल्याचे आयोजकांनी म्हटले आहे.

लोकमान्य टिळक आणि भाऊसाहेब रंगारी यांनी सार्वजनिक गणेशोत्सवाला दिलेले स्वरूप हे समाजाला एकत्र आणणारे, जनजागृती करणारे आणि सामाजिक एकोपा वाढवणारे होते, असे निवेदनात नमूद करण्यात आले आहे.

काळानुसार उत्सवांचे स्वरूप बदलले असले तरी त्यामागील श्रद्धा, परंपरा आणि सामाजिक बांधिलकी जपणे ही प्रत्येकाची सामूहिक जबाबदारी आहे, अशी भूमिका घेण्यात आली आहे.

‘उत्सवाला विरोध नाही, अतिरेकाला विरोध’

धर्म, संस्कृती आणि सण-उत्सवांविषयी आपल्याला श्रद्धा आणि अभिमान आहे. त्यामुळे उत्सव साजरा करण्याला किंवा त्यातील उत्साहाला कोणताही विरोध नसल्याचे आयोजकांनी स्पष्ट केले आहे.

उलट, आपल्या परंपरा पुढील पिढीपर्यंत अभिमानाने पोहोचल्या पाहिजेत, अशीच भूमिका असल्याचे निवेदनात म्हटले आहे. मात्र, उत्सवाचा जल्लोष आणि त्यातून इतर नागरिकांना होणारा त्रास यामध्ये एक स्पष्ट सीमारेषा असणे आवश्यक आहे, असे आयोजकांचे म्हणणे आहे.

धार्मिक आणि सामाजिक पातळीवर वेळोवेळी स्वधर्म सुधारण्याची परंपरा समाजात राहिली आहे. त्याच विचारातून पारंपरिक उत्सवांमध्ये आलेल्या अनिष्ट आणि संस्कृतीशी विसंगत प्रथा दूर करून सण-उत्सव साजरे करण्यासाठी प्रयत्न केले जात असल्याचे निवेदनात नमूद करण्यात आले आहे.

डीजे, डॉल्बीच्या कर्णकर्कश आवाजावर आक्षेप

सर्व धर्म, जात, पंथ, राष्ट्रपुरुषांच्या जयंती आणि इतर सार्वजनिक उत्सवांमध्ये डीजे, डॉल्बी आणि इतर ध्वनिवर्धकांचा कर्णकर्कश आवाज हा मोठ्या चर्चेचा विषय बनला आहे. रात्री उशिरापर्यंत सुरू राहणाऱ्या मोठ्या आवाजामुळे होणाऱ्या ध्वनीप्रदूषणालाही आयोजकांनी विरोध दर्शवला आहे.

उत्सवाच्या नावाखाली होणारे अश्लील किंवा संस्कृतीच्या मूल्यांशी विसंगत प्रदर्शन आणि इतर प्रकारांबाबतही आयोजकांनी नाराजी व्यक्त केली आहे.

मात्र, पारंपरिक वाद्यांना विरोध नसल्याचे त्यांनी स्पष्टपणे सांगितले आहे. विरोध उत्सवाला नाही, गणेश मंडळांना नाही आणि मंडळांच्या कार्यकर्त्यांनाही नाही; विरोध आहे तो डीजे आणि डॉल्बीच्या अतिरेकाला, अशी भूमिका निवेदनातून मांडण्यात आली आहे.

गणेश मंडळांच्या विधायक कामाचे कौतुक

गणेशोत्सव मंडळे आणि त्यांचे कार्यकर्ते हे समाजाचाच एक भाग आहेत. वर्षभर विविध गणेश मंडळांकडून सामाजिक आणि विधायक उपक्रम राबवले जातात. या कामाचा आदर आणि अभिमान असल्याचे आयोजकांनी म्हटले आहे.

त्यामुळे गणेश मंडळे आणि नागरिक यांच्यात संघर्ष निर्माण करणे हा उद्देश नसून दोन्ही बाजूंनी संवाद साधून उत्सव अधिक विधायक आणि सर्वसमावेशक करण्याचा प्रयत्न असल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे.

ज्येष्ठ नागरिक, विद्यार्थी, रुग्णांचाही विचार व्हावा

उत्सवाचा आनंद घेताना परिसरातील इतर नागरिकांच्या अडचणींचाही विचार केला पाहिजे, अशी अपेक्षा निवेदनातून व्यक्त करण्यात आली आहे. विशेषतः ज्येष्ठ नागरिक, लहान मुले, विद्यार्थी, रुग्ण, कामगार आणि गर्भवती महिला यांना मोठ्या आवाजाचा त्रास होऊ शकतो.

“आपला आनंद दुसऱ्याच्या त्रासाचे कारण बनू नये,” हा विचार उत्सव साजरा करताना लक्षात ठेवण्याची गरज असल्याचे आयोजकांनी म्हटले आहे.

त्यामुळे ध्वनीप्रदूषण रोखण्यासाठी नियमांचे काटेकोर पालन झाले पाहिजे. उत्सवातील भव्यता कमी करण्याऐवजी त्याची दिशा अधिक विधायक करण्याची आवश्यकता असल्याचेही निवेदनात नमूद करण्यात आले आहे.

‘डिजेमुक्त उत्सवाला पूर्ण पाठिंबा’

आयोजकांनी डिजेमुक्त उत्सवाला पूर्ण पाठिंबा असल्याचे स्पष्ट केले आहे. उत्सव मोठ्या जल्लोषात साजरा व्हावा; मात्र त्याच वेळी सामाजिक जबाबदारी आणि इतर नागरिकांच्या अधिकारांचाही सन्मान राखला जावा, अशी भूमिका त्यांनी घेतली आहे.

स्पर्धेपेक्षा समाजाला एकत्र आणणारा उत्सव, कर्णकर्कश ध्वनीपेक्षा पारंपरिक वाद्यांना प्राधान्य आणि विभत्स प्रदर्शनाऐवजी आपल्या संस्कृतीचे दर्शन अशी उत्सवाची ओळख निर्माण करण्याची गरज असल्याचे निवेदनात म्हटले आहे.

दरम्यान, रविवारी सकाळी ११ वाजता गुडलक चौकात होणाऱ्या या प्रबोधन सभेकडे आता पुणेकरांचे लक्ष लागले आहे. प्रशासन, पोलिस, गणेशोत्सव मंडळे आणि नागरिक यांच्यात संवादातून ध्वनीप्रदूषणाचा प्रश्न सोडवण्यासाठी ही सभा महत्त्वाची ठरण्याची शक्यता आहे. उत्सवाची परंपरा आणि नागरिकांचे आरोग्य या दोन्हींचा समतोल राखण्याचा संदेश या सभेतून देण्यात येणार आहे.