पुण्यातील गणेशोत्सवात ‘डीजे’ वाजणार का? मुख्यमंत्री फडणवीसांनी स्पष्टच सांगितलं; ‘ध्वनिप्रदूषण कमी करावं लागेल’

पुण्यातील गणेशोत्सवात डीजे आणि ढोल-ताशांमुळे होणाऱ्या ध्वनिप्रदूषणाचा मुद्दा पुन्हा एकदा चर्चेत आला आहे. गणेशोत्सवातील ध्वनिप्रदूषणाला आळा घालण्याची मागणी करणारे सामाजिक कार्यकर्ते विद्यानंद बापट यांच्यावर झालेल्या हल्ल्यानंतर हा मुद्दा आणखी तापला आहे. बापट यांच्या भूमिकेला काही गणेशोत्सव मंडळांसह सत्ताधारी भाजपमधील काही घटकांकडून विरोध होत असल्याची चर्चा आहे. या पार्श्वभूमीवर मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी पुण्यातील गणेशोत्सव आणि डीजेच्या वापराबाबत आपली भूमिका स्पष्ट केली आहे.

गणेशोत्सव हा महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक परंपरेचा महत्त्वाचा भाग आहे. त्यामुळे सण-उत्सव साजरे करताना परंपरा आणि आधुनिक पद्धती यांच्यात योग्य समतोल साधण्याची गरज असल्याचं मुख्यमंत्री फडणवीस यांनी म्हटलं. डीजेसारख्या काही पद्धती गेल्या अनेक वर्षांपासून गणेशोत्सवाचा भाग झाल्या आहेत. मात्र, त्यांचा वापर करताना मोठ्या प्रमाणात ध्वनिप्रदूषण होत असेल, तर त्यावर नियंत्रण आणण्याची गरज असल्याचं त्यांनी स्पष्ट केलं.

‘सण पारंपरिक पद्धतीने साजरे व्हावेत’

बजाज फिनसर्व्हच्या मुख्यालयाच्या भूमिपूजन कार्यक्रमावेळी मुख्यमंत्री फडणवीस यांनी प्रसारमाध्यमांशी संवाद साधला. यावेळी पुण्यातील गणेशोत्सवातील ध्वनिप्रदूषणाच्या प्रश्नावर त्यांना विचारण्यात आलं.

यावर बोलताना मुख्यमंत्री म्हणाले की, सण आणि उत्सव शक्य तितक्या पारंपरिक पद्धतीने साजरे व्हायला हवेत. गेल्या अनेक वर्षांत उत्सवांमध्ये काही नव्या पद्धती रूढ झाल्या आहेत. त्यापैकी डीजेचा वापर ही एक पद्धत आहे. मात्र, अशा पद्धती कमी करण्यासाठी केवळ कायद्याचा बडगा उगारण्यापेक्षा लोकांना विश्वासात घेऊन मार्ग काढण्याची आवश्यकता आहे.

गणेशोत्सवातील विविध घटकांशी पुणे पोलिस आयुक्तांनी चर्चा केली असून, अनेक मुद्द्यांवर एकमत झाल्याचंही मुख्यमंत्र्यांनी सांगितलं. त्यामुळे चर्चेतून योग्य तोडगा निघेल, असा विश्वास त्यांनी व्यक्त केला.

‘डीजेमुळे भूकंपासारखा आवाज निर्माण होतो’

डीजेच्या मोठ्या आवाजामुळे नागरिकांना होणाऱ्या त्रासाकडेही मुख्यमंत्री फडणवीस यांनी लक्ष वेधलं. डीजेमुळे निर्माण होणाऱ्या प्रचंड आवाजामुळे अनेक नागरिकांना त्रास सहन करावा लागतो. इतका मोठा आवाज असतो की, ‘भूकंप झाल्यासारखा आवाज’ निर्माण होतो, अशी टिप्पणी त्यांनी केली.

उत्सवाच्या आनंदासोबत नागरिकांच्या आरोग्याचा आणि शांततेचा विचार करणंही आवश्यक आहे. त्यामुळे ध्वनिप्रदूषणाचा प्रश्न केवळ कायदा-सुव्यवस्थेच्या दृष्टिकोनातून न पाहता सामाजिक सहभागातून सोडवण्याची गरज असल्याचं फडणवीस यांच्या वक्तव्याचा सूर होता.

पुण्यात गणेशोत्सव अधिकाधिक पारंपरिक पद्धतीने साजरा करण्याच्या दिशेने पावलं टाकली जात असल्याचं त्यांनी स्पष्ट केलं. आगामी काळात डीजेचं ‘स्तोम कमी झालेलं किंवा संपलेलं’ दिसेल, असा सूचक दावा मुख्यमंत्र्यांनी केला.

‘किमान ध्वनिप्रदूषणासह गणेशोत्सव साजरा करा’

गणेशोत्सव बंद करण्याचा किंवा उत्सवाच्या उत्साहावर मर्यादा आणण्याचा प्रश्न नसून, तो किमान ध्वनिप्रदूषणासह आणि पारंपरिक पद्धतीने साजरा करण्याचा प्रयत्न असल्याचं मुख्यमंत्र्यांच्या वक्तव्यावरून स्पष्ट होतं.

गणेशोत्सवातील ढोल-ताशा, लेझीम, पारंपरिक वाद्यं आणि अन्य सांस्कृतिक उपक्रमांना मोठी परंपरा आहे. मात्र, त्याचवेळी ध्वनिप्रदूषणाच्या मर्यादांचं पालन करणंही गरजेचं आहे. त्यामुळे गणेश मंडळं, प्रशासन आणि नागरिक यांच्यात समन्वय साधून हा प्रश्न सोडवण्यावर भर दिला जाणार असल्याचे संकेत मुख्यमंत्र्यांनी दिले.

विद्यानंद बापट यांच्या भूमिकेमुळे वादाला तोंड

पुण्यातील गणेशोत्सवात डीजे आणि मोठ्या आवाजावर नियंत्रण आणण्याची मागणी विद्यानंद बापट यांनी केली आहे. त्यांनी ध्वनिप्रदूषणाविरोधात भूमिका घेतल्यानंतर या मुद्द्यावरून गणेश मंडळे आणि काही सामाजिक घटकांमध्ये मतभेद निर्माण झाले.

बापट यांच्या भूमिकेला काही गणेशोत्सव मंडळांनी विरोध केला आहे. त्याच पार्श्वभूमीवर त्यांच्यावर हल्ला झाल्याची घटना समोर आल्यानंतर या विषयाला आणखी राजकीय आणि सामाजिक रंग मिळाला.

बापट यांच्यावर पुण्यातील टिळक रोड परिसरात हल्ला झाल्याची घटना घडली. या घटनेनंतर राज्यभरातून संतप्त प्रतिक्रिया उमटल्या. ध्वनिप्रदूषणाविरोधात आवाज उठवणाऱ्या व्यक्तीवर हल्ला होणं ही गंभीर बाब असल्याच्या प्रतिक्रिया विविध स्तरांतून व्यक्त करण्यात आल्या.

‘डीजेमुक्ती’साठी पुणे महापालिकेवर मोर्चा

बापट यांच्यावर झालेल्या हल्ल्यानंतर आता त्यांच्या समर्थनार्थ आणि ‘डीजेमुक्त पुणे’ या मागणीसाठी पुणे महापालिकेवर मोर्चा काढण्याची घोषणा करण्यात आली आहे. रविवारी हा मोर्चा काढण्यात येणार असल्याची माहिती देण्यात आली आहे.

या पार्श्वभूमीवर विद्यानंद बापट यांनी पत्रकार परिषद घेऊन आपली भूमिका स्पष्ट केली. आपण जिवंत असेपर्यंत या आंदोलनातून मागे हटणार नसल्याचा निर्धार त्यांनी व्यक्त केला. तसेच, ‘मी जिवंत असेन तर मोर्चात सहभागी होणार आहे,’ असं बापट यांनी स्पष्ट केलं.

त्यांच्या या भूमिकेमुळे आगामी गणेशोत्सवाच्या पार्श्वभूमीवर पुण्यातील वातावरण पुन्हा चर्चेत आलं आहे.

गणेशोत्सवात डीजेचा प्रश्न निर्णायक ठरणार?

पुण्याचा गणेशोत्सव देशभरात प्रसिद्ध आहे. गणेश मंडळांची भव्य मिरवणूक, ढोल-ताशा पथकं, पारंपरिक वाद्यं आणि मोठ्या प्रमाणातील लोकसहभाग हे पुण्याच्या गणेशोत्सवाचं वैशिष्ट्य आहे. मात्र, गेल्या काही वर्षांत वाढलेला ध्वनिप्रदूषणाचा प्रश्न प्रशासनासमोर मोठं आव्हान ठरला आहे.

मुख्यमंत्री फडणवीस यांच्या ताज्या वक्तव्यामुळे प्रशासनाची दिशा काही प्रमाणात स्पष्ट झाली आहे. उत्सव साजरा करण्यास विरोध नाही; मात्र ध्वनिप्रदूषण कमी करून आणि शक्य तितक्या पारंपरिक पद्धतीने गणेशोत्सव साजरा करण्यावर सरकारचा भर असल्याचे संकेत मिळाले आहेत.

आता गणेश मंडळं, पोलिस प्रशासन आणि ध्वनिप्रदूषणाविरोधात आवाज उठवणारे कार्यकर्ते यांच्यातील चर्चेतून नेमका काय तोडगा निघतो, याकडे पुणेकरांचं लक्ष लागलं आहे. मुख्यमंत्री फडणवीस यांच्या वक्तव्यामुळे यंदाच्या गणेशोत्सवात डीजेच्या वापराबाबत प्रशासनाची भूमिका काय असेल, याची उत्सुकताही वाढली आहे.