विद्यानंद बापट यांच्या भूमिकेनंतर लघुपट ‘व्हायरल’! ‘नको त्या भिंती’तून गणेशोत्सवातील ध्वनिप्रदूषणाचा गंभीर मुद्दा ऐरणीवर

पुणे : गणेशोत्सव म्हटलं की उत्साह, जल्लोष, ढोल-ताशे, मिरवणुका आणि रोषणाई यांचं चित्र डोळ्यांसमोर उभं राहतं. मात्र, याच उत्सवाच्या काळात वाढणाऱ्या ध्वनिप्रदूषणाचा प्रश्न गेल्या काही दिवसांपासून पुण्यात चांगलाच चर्चेत आला आहे. डीजे, ध्वनिवर्धक आणि मोठ्या आवाजातील साऊंड सिस्टिमच्या वापरावरून नागरिकांकडून प्रश्न उपस्थित केले जात असतानाच आता ‘नको त्या भिंती’ या लघुपटाने या विषयाला आणखी व्यापक स्वरूप दिलं आहे. ध्वनिप्रदूषणामुळे नागरिकांच्या आरोग्यावर आणि दैनंदिन जीवनावर होणाऱ्या परिणामांवर भाष्य करणाऱ्या या लघुपटाला सोशल मीडियावर मोठा प्रतिसाद मिळत असून, अवघ्या दोन दिवसांत त्याला दोन लाखांहून अधिक व्ह्यूज मिळाले आहेत.

विद्यानंद बापट यांच्या भूमिकेनंतर ध्वनिप्रदूषणाचा मुद्दा चर्चेत

पुण्यात गणेशोत्सवाच्या पार्श्वभूमीवर ध्वनिप्रदूषणाचा मुद्दा गेल्या महिनाभरापासून चर्चेच्या केंद्रस्थानी आहे. गणेश मंडळांच्या बैठकीपासून ते रस्त्यांवरील मिरवणुकांपर्यंत डीजे आणि ध्वनिवर्धकांच्या आवाजावरून नागरिकांच्या तक्रारी समोर येत आहेत.

पुणे महापालिकेत गणेश मंडळांच्या बैठकीदरम्यान सर्वसामान्य नागरिक विद्यानंद बापट यांनी ध्वनिवर्धकांच्या वापराबाबत प्रश्न उपस्थित केला होता. मात्र, या बैठकीतून त्यांना बाहेर काढण्यात आल्याचा प्रकार समोर आला. त्यानंतर हा प्रकार सोशल मीडियावर मोठ्या प्रमाणात चर्चेत आला आणि बापट यांच्या भूमिकेला अनेक नागरिकांनी पाठिंबा दिला.

ध्वनिप्रदूषणाविरोधातील चर्चेला त्यानंतर आणखी वेग आला. डीजे आणि मोठ्या आवाजातील ध्वनिवर्धकांच्या वापराविरोधात मोर्चेही काढण्यात आले. गणेशोत्सवात ध्वनियंत्रणेसाठी पोलिसांकडून चार बेस आणि चार टॉप स्पीकरच्या वापरास परवानगी असल्याचे सांगण्यात आले. मात्र, प्रत्यक्षात ध्वनिवर्धकांचा आवाज, त्याची तीव्रता आणि त्याचा नागरिकांवर होणारा परिणाम यावरून प्रश्न उपस्थित होत आहेत.

‘उत्सव हवा, गोंगाट नको’चा संदेश

याच पार्श्वभूमीवर ‘नको त्या भिंती’ हा लघुपट प्रेक्षकांसमोर आला आहे. ‘उत्सव हवा, गोंगाट नको’ हा संदेश देणाऱ्या या लघुपटातून ध्वनिप्रदूषणाचा गंभीर परिणाम एका मुलीच्या कथेद्वारे मांडण्यात आला आहे.

लघुपटाचे लेखन आणि दिग्दर्शन वरूण नार्वेकर यांनी केले आहे. जाहिराती, लघुपट, चित्रपट आणि वेब मालिकांच्या माध्यमातून लेखन-दिग्दर्शनाचा अनुभव असलेल्या नार्वेकर यांनी या संवेदनशील विषयाला कलात्मक पद्धतीने मांडण्याचा प्रयत्न केला आहे.

या लघुपटात केतकी सराफ, यशपाल वाघ, बद्रिश कट्टी आणि इरा परवदे यांच्या भूमिका आहेत. उत्सवाच्या जल्लोषाच्या पार्श्वभूमीवर ध्वनिप्रदूषणाचा एखाद्या व्यक्तीच्या आयुष्यावर किती गंभीर परिणाम होऊ शकतो, हे या कथेतून दाखवण्यात आले आहे.

दोन दिवसांत दोन लाखांहून अधिक व्ह्यूज

‘नको त्या भिंती’ लघुपट सोशल मीडियावर प्रदर्शित झाल्यानंतर त्याला प्रेक्षकांकडून उत्स्फूर्त प्रतिसाद मिळत आहे. अवघ्या दोन दिवसांत या लघुपटाने दोन लाखांपेक्षा अधिक व्ह्यूज मिळवल्याची माहिती समोर आली आहे.

गणेशोत्सवाच्या काळात डीजे आणि ध्वनिप्रदूषणावर सुरू असलेल्या चर्चेमुळे या लघुपटाचा विषय सध्याच्या परिस्थितीशी थेट जोडला गेला आहे. त्यामुळे सोशल मीडिया वापरकर्त्यांकडूनही या लघुपटाची मोठ्या प्रमाणावर चर्चा होत आहे.

‘सण-उत्सव हवेत, पण ध्वनिप्रदूषणाशिवाय साजरे करता येतील का?’

लघुपटाच्या संकल्पनेबाबत वरूण नार्वेकर यांनी आपली भूमिका स्पष्ट केली. त्यांच्या मते, सण आणि उत्सव हे समाजासाठी महत्त्वाचे आहेत. त्यातून आनंदाचं वातावरण तयार होतं, तसेच अनेकांच्या उपजीविकेलाही त्याचा आधार मिळतो. त्यामुळे उत्सव बंद करण्याचा प्रश्नच नाही. मात्र, उत्सवाच्या नावाखाली होणाऱ्या ध्वनिप्रदूषणामुळे जर नागरिकांना त्रास होत असेल, तर ध्वनिप्रदूषण वगळून सण-उत्सव साजरे करता येतील का, हा विचार समाजासमोर ठेवण्याचा प्रयत्न या लघुपटातून करण्यात आला आहे.

नार्वेकर यांनी सांगितले की, गेल्याच वर्षी या विषयावर लघुपट तयार करण्याची संकल्पना होती. मात्र, काही कारणांमुळे त्यावेळी हा प्रकल्प प्रत्यक्षात येऊ शकला नाही. यंदा ऋग्वेद देशपांडे आणि ‘पुणे फर्स्ट’चे विनायक पाचलग यांच्या मदतीमुळे हा विषय लघुपटाच्या माध्यमातून मांडता आला.

वैयक्तिक अनुभवातून विषयाला मिळाली दिशा

ध्वनिप्रदूषणाचा विषय निवडण्यामागे स्वतःचा अनुभव असल्याचेही नार्वेकर यांनी सांगितले. मिरवणुकांमध्ये मोठ्या आवाजात वाजणाऱ्या ध्वनिवर्धकांमुळे निर्माण होणारा त्रास त्यांनी स्वतः अनुभवला आहे. तसेच त्यांच्या एका मित्रालाही ध्वनिप्रदूषणामुळे त्रास सहन करावा लागला होता.

यामुळे केवळ अनुभवाच्या आधारे विषय मांडण्याऐवजी ध्वनिप्रदूषणाचे आरोग्यावर होणारे परिणाम समजून घेण्यासाठी त्यांनी तज्ज्ञ डॉक्टरांशी सविस्तर चर्चा केली. त्यानंतर या विषयावर अधिक व्यापक पद्धतीने समाजभान निर्माण करण्याचा प्रयत्न लघुपटातून करण्यात आला.

ध्वनिप्रदूषणावर आता व्यापक चर्चेची गरज

गणेशोत्सव हा महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक जीवनाचा महत्त्वाचा भाग आहे. त्यामुळे उत्सव साजरा करण्याचा अधिकार आणि नागरिकांना शांततेत जगण्याचा अधिकार, या दोन्हींचा समतोल राखण्याची गरज आहे. डीजे किंवा ध्वनिवर्धकांचा आवाज किती असावा, कोणत्या वेळेत त्याचा वापर करावा आणि त्याचा आजारी व्यक्ती, ज्येष्ठ नागरिक, लहान मुले तसेच इतर नागरिकांवर काय परिणाम होतो, यावर सातत्याने चर्चा होत आहे.

‘नको त्या भिंती’ या लघुपटाने याच चर्चेला भावनिक आणि सामाजिक संदर्भ दिला आहे. एका बाजूला उत्सवाचा आनंद आणि दुसऱ्या बाजूला त्या आनंदामुळे एखाद्याला होणारा त्रास, हा विरोधाभास लघुपटातून मांडण्यात आला आहे.

त्यामुळे विद्यानंद बापट यांनी उपस्थित केलेल्या प्रश्नांपासून सुरू झालेली ध्वनिप्रदूषणाची चर्चा आता कला आणि मनोरंजनाच्या माध्यमातूनही नागरिकांपर्यंत पोहोचत आहे. उत्सवाचा आनंद कायम ठेवताना गोंगाट कमी करता येईल का? ध्वनिप्रदूषणाला आळा घालत परंपरा आणि नागरिकांचे आरोग्य यांचा समतोल साधता येईल का? या प्रश्नांवर विचार करण्यास ‘नको त्या भिंती’ हा लघुपट प्रेक्षकांना भाग पाडत आहे.