तृणमूल काँग्रेसमध्ये फूट; ममता बॅनर्जी आणि ऋताब्रत रॉय गटांना नवे नाव, नवे चिन्ह

तृणमूल काँग्रेसमध्ये फूट; ममता बॅनर्जी आणि ऋताब्रत रॉय गटांना नवे नाव, नवे चिन्ह

निवडणूक आयोगाचा अंतरिम आदेश; मूळ ‘AITC’ नाव आणि ‘फुल-घास’ चिन्ह गोठवले, आगामी पोटनिवडणुकीत दोन्ही गटांना स्वतंत्र नाव-चिन्हावर निवडणूक लढवावी लागणार

पश्चिम बंगालच्या राजकारणात तृणमूल काँग्रेसमधील पक्षफुटीनंतर निवडणूक आयोगाने महत्त्वाचा निर्णय घेतला आहे. ममता बॅनर्जी आणि ऋताब्रत रॉय यांच्या नेतृत्वाखालील दोन गटांकडून पक्षावर दावा करण्यात आल्यानंतर केंद्रीय निवडणूक आयोगाने ऑल इंडिया तृणमूल काँग्रेस (AITC) हे मूळ पक्षनाव आणि त्याचे निवडणूक चिन्ह गोठवण्याचा अंतरिम निर्णय घेतला आहे. त्यानंतर दोन्ही गटांना स्वतंत्र नावे आणि निवडणूक चिन्हे देण्यात आली आहेत.

टीव्ही 9 मराठीच्या वृत्तानुसार, निवडणूक आयोगाने ममता बॅनर्जी यांच्या गटाला ‘ममता ऑल इंडिया तृणमूल काँग्रेस’ हे नाव दिले आहे. दुसरीकडे, ऋताब्रत रॉय यांच्या नेतृत्वाखालील गटाला ‘डेमोक्रॅटिक तृणमूल काँग्रेस’ असे नाव देण्यात आले आहे. दोन्ही गटांना आगामी पश्चिम बंगालमधील पोटनिवडणुका स्वतंत्र नाव आणि चिन्हासह लढवाव्या लागणार आहेत.

दोन्ही गटांना स्वतंत्र चिन्हे

निवडणूक आयोगाच्या निर्णयानुसार ममता बॅनर्जी यांच्या गटाला फुटबॉल खेळाडूचे चिन्ह देण्यात आले आहे. ऋताब्रत रॉय यांच्या गटासाठी लिफाफा हे निवडणूक चिन्ह देण्यात आल्याचे संबंधित वृत्तात नमूद करण्यात आले आहे. त्यामुळे आगामी पोटनिवडणुकीत मतदारांना तृणमूल काँग्रेसच्या पारंपरिक नाव आणि चिन्हाऐवजी या नव्या नावांचा आणि चिन्हांचा वापर दिसणार आहे.

पक्षाच्या नाव आणि चिन्हाबाबतचा हा निर्णय पक्षातील फूट आणि दोन्ही गटांकडून करण्यात आलेल्या दाव्यांच्या पार्श्वभूमीवर घेण्यात आला आहे. विधानसभा निवडणुकीनंतर तृणमूल काँग्रेसमध्ये मोठ्या प्रमाणावर मतभेद निर्माण झाल्याचे वृत्तात नमूद आहे. त्यानंतर पक्षातील काही नेते आणि आमदारांनी वेगळा गट स्थापन केला आणि मूळ पक्षावर आपला दावा असल्याचे सांगितले. दुसरीकडे, ममता बॅनर्जी यांच्या गटानेही पक्षावर आपला दावा कायम ठेवला. या परस्परविरोधी दाव्यांनंतर प्रकरण निवडणूक आयोगासमोर गेले.

पोटनिवडणुकांच्या पार्श्वभूमीवर निर्णय

पश्चिम बंगालमध्ये आगामी विधानसभा पोटनिवडणुका होणार आहेत. त्याआधीच तृणमूल काँग्रेसच्या नाव आणि चिन्हावर निर्णय झाल्याने या पोटनिवडणुकांमध्ये दोन्ही गटांसमोर वेगळी राजकीय आणि संघटनात्मक व्यवस्था उभी करण्याचे आव्हान असेल. निवडणूक आयोगाने मूळ पक्षाचे नाव आणि चिन्ह गोठवल्यामुळे दोन्ही गटांना नव्या ओळखीने निवडणूक प्रक्रियेत सहभागी व्हावे लागणार आहे.

निवडणूक आयोगाच्या निर्णयाचे स्वरूप अंतरिम आदेशाचे असल्याचे टीव्ही 9 मराठीच्या वृत्तात नमूद करण्यात आले आहे. त्यामुळे सध्याच्या पोटनिवडणुकीच्या प्रक्रियेसाठी दोन्ही गटांना स्वतंत्र नाव आणि चिन्ह देण्यात आले असले तरी पक्षाच्या मूळ नाव आणि चिन्हावरील अंतिम स्थितीचा प्रश्न पुढील कायदेशीर किंवा प्रशासकीय प्रक्रियेत स्पष्ट होऊ शकतो. उपलब्ध वृत्तात या संदर्भातील पुढील अंतिम निर्णयाची माहिती देण्यात आलेली नाही.

तृणमूल काँग्रेसच्या पारंपरिक ओळखीवर परिणाम

तृणमूल काँग्रेसचे नाव आणि निवडणूक चिन्ह हे पक्षाच्या राजकीय ओळखीशी जोडलेले आहेत. त्यामुळे नाव आणि चिन्ह गोठवल्याने आगामी निवडणुकीत पक्षाच्या पारंपरिक ओळखीऐवजी नव्या नावांचा वापर होणार आहे. आयोगाने दोन्ही गटांना स्वतंत्र चिन्हे दिल्याने मतपत्रिका आणि निवडणूक प्रचारातही या बदलाचा परिणाम दिसून येईल.

याआधीही भारतातील विविध राजकीय पक्षांमध्ये फूट पडल्यानंतर मूळ पक्षाचे नाव आणि निवडणूक चिन्ह कोणत्या गटाला द्यायचे, यावर निवडणूक आयोगासमोर वाद झाले आहेत. संबंधित वृत्तात महाराष्ट्रातील शिवसेनेतील फुटीचा संदर्भही देण्यात आला आहे. त्या प्रकरणात निवडणूक चिन्हाबाबत स्वतंत्र निर्णय झाला होता आणि त्यासंदर्भातील न्यायालयीन प्रक्रिया अद्याप सुरू असल्याचे वृत्तात नमूद आहे.

पश्चिम बंगालच्या राजकारणात नवी समीकरणे?

विधानसभा निवडणुकीनंतर तृणमूल काँग्रेसमध्ये झालेल्या फुटीच्या पार्श्वभूमीवर निवडणूक आयोगाचा हा निर्णय पश्चिम बंगालच्या आगामी पोटनिवडणुकांसाठी महत्त्वाचा ठरणार आहे. आता ममता बॅनर्जी यांच्या नेतृत्वाखालील गट आणि ऋताब्रत रॉय यांच्या नेतृत्वाखालील गट यांना स्वतंत्र नाव आणि चिन्हांसह मतदारांसमोर जावे लागेल.

दरम्यान, टीव्ही 9 मराठीच्या यापूर्वीच्या वृत्तानुसार, आयोगाने दोन्ही गटांना स्वतंत्र नाव आणि चिन्ह निवडण्याचे निर्देश दिले होते. काही वृत्तांमध्ये दोन्ही गटांना नावांचे पर्याय सादर करण्यास सांगितल्याचेही नमूद करण्यात आले होते. त्यानंतरच्या वृत्तात आयोगाने दोन्ही गटांसाठी नवी नावे आणि चिन्हे निश्चित केल्याची माहिती देण्यात आली आहे.

मूळ तृणमूल काँग्रेसचे नाव आणि चिन्ह गोठवण्यात आल्याने आगामी पोटनिवडणुकीत या दोन गटांची स्वतंत्र राजकीय ओळख स्पष्ट होणार आहे. मात्र, या निर्णयाचा दीर्घकालीन पक्षसंघटना, निवडणूक चिन्हावरील अंतिम हक्क आणि दोन्ही गटांच्या राजकीय भवितव्यावर काय परिणाम होईल, हे पुढील निवडणूक प्रक्रिया आणि संबंधित कायदेशीर घडामोडींनंतर स्पष्ट होईल. सध्या निवडणूक आयोगाच्या अंतरिम निर्णयानुसार दोन्ही गटांना स्वतंत्र नाव आणि चिन्हांसह निवडणुकीला सामोरे जावे लागणार आहे.