लाऊडस्पीकरविरोधी आंदोलनाला अवधूत गुप्तेंचा अनोखा पाठिंबा; विद्यानंद बापट यांच्यावर थेट गाणं काढत केलं कौतुक

पुणे : धार्मिक उत्सव, सार्वजनिक कार्यक्रम आणि मिरवणुकांमध्ये होणारा मोठा आवाज, लाऊडस्पीकर आणि डीजेच्या दणदणाटामुळे नागरिकांना होणाऱ्या त्रासाचा मुद्दा गेल्या काही दिवसांपासून चर्चेत आहे. सार्वजनिक ठिकाणी मंडप उभारणी आणि ध्वनिक्षेपकांच्या वापराला आक्षेप घेत लोकशाही मार्गाने आवाज उठवणारे पुणेकर विद्यानंद बापट सध्या चर्चेच्या केंद्रस्थानी आले आहेत. त्यांच्या भूमिकेला आता समाजातील विविध स्तरांतून पाठिंबा मिळताना दिसत आहे. विशेष म्हणजे प्रसिद्ध संगीतकार आणि गायक अवधूत गुप्ते यांनी अनोख्या पद्धतीने बापट यांच्या भूमिकेला समर्थन दिलं आहे.

अवधूत गुप्ते यांनी विद्यानंद बापट यांच्यावर थेट गाणं तयार करत त्यांच्या लढ्याची दखल घेतली आहे. त्यामुळे लाऊडस्पीकर आणि डीजेच्या आवाजाविरोधातील बापट यांची मोहीम पुन्हा एकदा चर्चेत आली आहे.

कोण आहेत विद्यानंद बापट?

मूळचे रत्नागिरीचे असलेले आणि सध्या पुण्यात वास्तव्यास असलेले विद्यानंद बापट यांनी धार्मिक उत्सवांच्या काळात सार्वजनिक ठिकाणी होणाऱ्या ध्वनिप्रदूषणाचा प्रश्न उपस्थित केला. उत्सव साजरे करण्याला त्यांचा विरोध नसून, त्यासाठी इतर नागरिकांना होणारा त्रास आणि सार्वजनिक जागांचा होणारा वापर याबाबत त्यांनी प्रश्न उपस्थित केल्याचे सांगितले जाते.

मंडप उभारणी, मिरवणुका आणि मोठ्या आवाजातील लाऊडस्पीकर यामुळे ज्येष्ठ नागरिक, विद्यार्थी, रुग्ण, लहान मुले तसेच परिसरातील रहिवाशांना त्रास होतो, अशी भूमिका त्यांनी मांडली. या मुद्द्यावर त्यांनी आंदोलन आणि लोकशाही मार्गाने विरोध करण्याचा मार्ग स्वीकारला.

मात्र, त्यांच्या या भूमिकेला काही मंडळांच्या कार्यकर्त्यांकडून विरोध झाला. या वादाला हिंसक वळण मिळाल्याचा आरोपही करण्यात आला. या घटनेनंतर बापट यांनी आपली भूमिका अधिक आक्रमकपणे मांडण्यास सुरुवात केली आणि त्यांची मोहीम व्यापक होत गेली.

विरोधानंतर बापट यांच्या मोहिमेला वेग

विद्यानंद बापट यांच्याविरोधात झालेल्या कथित हिंसक प्रकारानंतर त्यांच्या लाऊडस्पीकरविरोधी भूमिकेला अधिक प्रसिद्धी मिळाली. सोशल मीडिया तसेच विविध माध्यमांमधून त्यांच्या भूमिकेवर चर्चा सुरू झाली. सार्वजनिक उत्सवांमध्ये आवाजाची मर्यादा, ध्वनिप्रदूषण आणि नागरिकांच्या हक्कांचा मुद्दा पुन्हा ऐरणीवर आला.

बापट यांच्या मोहिमेला समाजातील काही नागरिक आणि विविध क्षेत्रातील व्यक्तींकडून पाठिंबा मिळू लागला. यामध्ये अवधूत गुप्ते यांनी दिलेला पाठिंबा विशेष चर्चेचा विषय ठरला आहे.

अवधूत गुप्तेंनी गाण्यातून दिला पाठिंबा

अवधूत गुप्ते हे त्यांच्या वेगळ्या शैलीतील संगीत आणि सामाजिक विषयांवरील भाष्यामुळे परिचित आहेत. त्यांनी विद्यानंद बापट यांच्या भूमिकेला पाठिंबा देण्यासाठी थेट गाण्याचा आधार घेतला.

या गाण्यातून त्यांनी बापट यांच्या सरळ आणि स्पष्ट भूमिकेवर भाष्य केलं आहे. गाण्याच्या माध्यमातून सामाजिक वास्तव, विरोधाभास आणि समाजातील मानसिकता यावर भाष्य करत त्यांनी बापट यांना एक प्रकारे या लढ्याचा चेहरा म्हणून समोर आणलं आहे.

गाण्यातील ओळींमधून बापट यांच्या स्वच्छ विचारांची आणि स्पष्ट भूमिकेची दखल घेतली जाते. गाण्यात,

“स्वच्छ विचार अन्, स्वच्छ वाणीवर,
हसणाऱ्या माकडांचा...”

अशा शब्दांतून सामाजिक परिस्थितीवर भाष्य करण्यात आलं आहे. पुढे “तुझ्यासारख्या सरळ माणसाचा ना हा धंदा, विद्यानंदा...” अशा आशयातून बापट यांच्या भूमिकेचं समर्थन करण्यात आलं आहे.

अवधूत गुप्तेंच्या या अनोख्या पाठिंब्यामुळे विद्यानंद बापट यांची मोहीम पुन्हा चर्चेत आली आहे.

डीजेच्या दणदणाटाचा मुद्दा ऐरणीवर

दरम्यान, लाऊडस्पीकरविरोधी आंदोलनाच्या पार्श्वभूमीवर महाराष्ट्रातील विविध भागांत डीजेच्या वापराबाबत प्रशासनाची भूमिका चर्चेत आहे. काही जिल्ह्यांमध्ये डीजेच्या वापरावर निर्बंध किंवा बंदी घालण्यात आली आहे, तर काही ठिकाणी सर्वोच्च न्यायालयाने ठरवून दिलेल्या ध्वनीमर्यादेच्या चौकटीत परवानगी देण्याची भूमिका प्रशासनाने घेतली आहे.

विशेषतः गणेशोत्सव आणि इतर धार्मिक मिरवणुकांच्या पार्श्वभूमीवर डीजे, लाऊडस्पीकर आणि ध्वनिक्षेपकांचा आवाज हा कायमच संवेदनशील मुद्दा राहिला आहे. उत्सव साजरा करण्याचा अधिकार आणि त्याचवेळी इतर नागरिकांना शांततेत जगण्याचा अधिकार यांच्यात समतोल कसा साधायचा, हा प्रश्न यानिमित्ताने उपस्थित होत आहे.

सर्वोच्च न्यायालयाच्या नियमांची अंमलबजावणी करण्यावर भर

ध्वनिप्रदूषणाबाबत सर्वोच्च न्यायालयाने वेळ आणि आवाजाच्या मर्यादांसंदर्भात विविध निर्देश दिले आहेत. त्यामुळे उत्सवाच्या काळात नियमांचे उल्लंघन होऊ नये यासाठी प्रशासन आणि पोलिसांकडून उपाययोजना केल्या जात आहेत.

काही जिल्ह्यांमध्ये डीजेच्या वापराबाबत कठोर भूमिका घेण्यात आली आहे. तर काही ठिकाणी नियमांच्या अधीन राहून परवानगी देण्याची भूमिका आहे. त्यामुळे राज्यभर डीजे आणि लाऊडस्पीकरबाबत वेगवेगळ्या पद्धतीने निर्णय घेतले जात असल्याचं चित्र दिसत आहे.

नियमांची अंमलबजावणी करताना नागरिकांच्या तक्रारींची दखल घेण्याची मागणीही होत आहे. ध्वनिक्षेपकाचा आवाज ठरवून दिलेल्या मर्यादेपेक्षा अधिक असल्यास कारवाई करण्याची भूमिका प्रशासनाकडून व्यक्त करण्यात आली आहे.

मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांचंही महत्त्वाचं वक्तव्य

या संपूर्ण वादाच्या पार्श्वभूमीवर मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनीही डीजेच्या दणदणाटाचा मुद्दा गांभीर्याने घेतल्याचं स्पष्ट केलं आहे. डीजेचा आवाज कमी करण्यासाठी चर्चा करून मार्ग काढण्याची भूमिका त्यांनी मांडली आहे.

मात्र, उत्सवांमधील डीजेचा दणदणाट पूर्णपणे दुर्लक्षित केला जाणार नाही, तर त्यावर नियंत्रण आणण्यासाठी प्रयत्न केले जातील, असा संदेश त्यांच्या भूमिकेतून मिळतो. त्यामुळे आगामी काळात डीजे आणि लाऊडस्पीकरच्या वापराबाबत प्रशासन अधिक कठोर भूमिका घेणार का, याकडे लक्ष लागलं आहे.

उत्सव की नागरिकांचा शांततेचा अधिकार?

विद्यानंद बापट यांच्या आंदोलनामुळे आता केवळ एका व्यक्तीचा विरोध एवढ्यापुरता हा विषय राहिलेला नाही. उत्सव साजरा करण्याचा अधिकार आणि ध्वनिप्रदूषणापासून मुक्त वातावरणात राहण्याचा नागरिकांचा अधिकार यांच्यात समतोल साधण्याची गरज अधोरेखित झाली आहे.

धार्मिक आणि सांस्कृतिक उत्सव हे समाजाच्या आनंदाचा भाग आहेत. मात्र, या उत्सवांमुळे परिसरातील नागरिकांना त्रास होऊ नये, आवाजाची मर्यादा ओलांडली जाऊ नये आणि न्यायालयाने घालून दिलेल्या नियमांचे पालन व्हावे, अशी मागणीही सातत्याने होत आहे.

याच पार्श्वभूमीवर विद्यानंद बापट यांनी उपस्थित केलेला मुद्दा महत्त्वाचा ठरत आहे. त्यांच्या भूमिकेला अवधूत गुप्ते यांनी गाण्याच्या माध्यमातून दिलेला पाठिंबा हा या आंदोलनाला मिळालेल्या वेगळ्या प्रकारच्या सामाजिक समर्थनाचं उदाहरण मानलं जात आहे.

आता बापट यांच्या मोहिमेला पुढील काळात आणखी किती व्यापक पाठिंबा मिळतो आणि प्रशासन डीजे व लाऊडस्पीकरच्या वापराबाबत कोणती ठोस भूमिका घेते, याकडे सर्वांचं लक्ष लागलं आहे.